Now Playing

Let Loose

Crazy For You

Traa dy Liooar 29oo Mean Souree 2026

Meeryn ass Traa dy Liooar, Jelune 29oo Mean Souree 2026

Ayns Soie Tinvaal Mean Souree, ren olteynyn coardail rish cur £20.8 millioon elley son argid ceaut rour ayns kiarail slaynt. Ren yn Shirveishagh son Slaynt as Kiarail y Theay, as Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Yiass, Claire Christian, soilshaghey magh dy row yn argid son y chooid smoo er coontey bishaghey ayns argid faill, lesh y chooid smoo jeh'n chostys goll er ceau er mysh 3,000 dy olteynyn ny wirranyn lhee. 

Ta Bnr Christian gra dy vel y Rheynn Slaynt as Kiarail y Theay jannoo reddyn dy yannoo ny sloo y gaue dy jean Kiarail Vannin ceau rour 'sy traa ry heet, lesh Kiarail Vannin cur enn 'sy vlein argidoil 2025-26 er saaseyn dy spaarail bunnys £10 millioon trooid jannoo reddyn ayns aght smoo fondagh. Agh ta Mnr Hooper cur raaue dy vel sleih cur er Kiarail Vannin jannoo ny smoo na shen er-e-hon t'eh geddyn argid.

Ta Mnr Hooper gra dy vel yn ayrn vees caillt jeh'n cheisht, shen nagh vel y reiltys rieau er jeet back gys Tinvaal as er n'ghra, mie dy liooar, dy vel ad er choardail rish claare-argidoil son 360, as nagh bee ny reddyn shoh geddyn argid currit daue ayns shen, vel ad geearree shin dy chur argid er-nyn-son ny dyn? Er-lesh, dy beagh y feysht er ve currit, dy beagh Tinvaal er n'ghra dy vel ad smooinaghtyn dy lhisagh ad cur argid son ny reddyn shen, er yn oyr dy vel ad feer scanshoil. T'eh gra, er yn oyr nagh row rieau y coloayrtys shen oc, ny vees taghyrt ayns ynnyd jeh shen, ec jerrey ny bleeaney,dy vel y reiltys ro agglit dy yannoo caghlaa ayns rieughid, as ec jerrey ny bleeaney ta'n Rheynn çheet back as t'eh gra dy vel eh er n'yannoo ooilley ny reddyn ren ad shirrey, as dy ren eh costal ny smoo na va currit da, dy dinsh eh shen daue ec y toshiaght, myr shoh dy jean ad feme ad dy chur yn argid as dy eeck y coontys. 

Ta Mnr Hooper gra dy vel shen y rieughid lesh kiarail slaynt 'syn Ellan, dagh blein neayr's t'eshyn er ve ayns shoh, dy vel eh er ve inshit da'n reiltys quoid ta'n shirveish feme dy livrey ny vees goll er shirrey urree, as dagh blein dy vel freggyrt y reiltys, y Tashtey, dy bunneydagh dy vel shen mie dy liooar, agh dy vel eh urree geddyn towse elley dy argid. T'eh gra dy vel ad briaght c'red t'ad laccal ad dy ghiarrey, cre ny shirveishyn t'ad geearree ad dy ghiarrey, c'red t'ad geearree jannoo ny sloo, as dy vel y freggyrt da shen, veg, nagh mie shen lesh politickeyryn, as myr shoh, shen mie dy liooar, as dy vel eh urree spaarail argid trooid saaseyn dy ve smoo fondagh.

Ta Mnr Hooper gra dy vel eh er jeet lesh Kiarail Vannin spaarail red ennagh gollrish £10 millioon 'sy vlein, er-lesh, fo ny harrish, vees dy kinjagh ny smoo na v'eh shirrit urree dy spaarail, as dy vel eh yn un ayrn jeh'n reiltys t'er n'yannoo shen, yn un ayrn jeh'n reiltys as v'eh shirrit er dy spaarail towse er-lheh dy argid, as dy chooilley vlein t'eh er spaarail ny smoo na v'eh shirrit er dy spaarail, as dy ren eh spaarail ny smoo mleeaney na cooid elley y reiltys ooilley cooidjagh. 

Ta Mnr Hooper gra, dy beagh cooid er-mayrn y reiltys ny sinshley liorish 2% neesht, veagh shen er ve daa cheayrt  ny ren Kiarail Vannin spaarail, dy vel claare argidoil mysh £400 millioon, as ta shin baarail mysh £1. red ennagh billioon 'sy vlein, myr shoh dy beagh cooid er mayrn y reiltys er spaarail 2%, myr rheynnyn er-lheh yinnagh rheynnyn elley spaarail ny sloo, agh cooidjagh, dy beagh ad er spaarail ny smoo, as dy vel y rieughid dy vel eh er jeet lesh y clane reiltys dy spaarail £4 millioon, çheumooie jeh Kiarail Vannin, as dy vel eh er jeet lesh Kiarail Vannin spaarail £10 millioon, myr un rheynn er-lheh, myr shoh er-lesh dy vel ad jannoo mie dy liooar lesh çheu y chooish bentyn da spaarail.

Ta Mnr Hooper gra dy vel yn ard as ta doilleeid er-e-hon 'sy chooish, shen ayns briaght jeh'n shirveish dy gholl ersooyl as dy chooilleeney 100 red, as cur argid daue ynrican dy yannoo 90, as eisht gaccan my-nyn-gione dy ren ad ceau argid er ny 10 reddyn er-nyn-son nagh ren shin cur argid veih'n toshiaght, as er-lesh dy vel shen coloayrtys jeh sorçh elley dy bollagh veih gra, ugh cha nee, t'ad er cheau rour reesht. Agh t'eh gra, kiart dy liooar eh, foddee dy vel ad dy feer er cheau rour ayns shiartanse dy ardyn, agh dy vel cree ny cooish dy vel shin er chur currym orroo dy yannoo reddyn nagh vel argid currit daue dy yannoo.

Ta Mnr Hooper gra, myr dooyrt eh ayns ny v'eh dy ghra ayns Tinvaal, dy row eh moylley yn Shirveishagh, Bnr Christian, myr ren eh tra v'eshyn 'syn oik, dy row eh lane oney nagh row ad geddyn argid son dy chooilley red, as dy vel y Shirveishagh er n'gholl ny sodjey na shen as ayns rieughid er chur sheese shen 'sy churrym as çheusthie jeh'n phlan obbree dy jeeragh, myr shoh er-lesh nagh vod peiagh erbee cur gys lieh Kiarail Vannin dy vel ad keiltyn y rieughid ayns shoh, dy vel ad er ve feer foshlit mychione y vuilley vees lickly, as nagh vel fys echey bee'n vlein shoh veg anchasley.

---oooOooo---

Ta'n Ard Shirveishagh, Alfred Cannan, er veeraghey dy bee co-choyrle theayagh mychione cur lhiettrimmyssyn er ny meanyn sheshoil er-nyn-son ta ny saa na 16 bleeaney dy eash. Shoh lurg da'n Reeriaght Unnaneysit fograghey magh plannyn dy chur lhiettrimmyssyn er ardanyn son ymmyderyn saa er y gherrid. Shoh bentyn da entreilys da appyn gollrish Snapchat, TikTok as YouTube.

Dooyrt yn Shirveishagh son Ynsagh, Spoyrt as Cultoor, as Oltey yn Chiare as Feed son Garff, Daphne Caine, dy beagh feme er reaghyssyn mooarey lurg fogrey y Reeriaght Unnaneysit. 

As eh loayrt ayns soie yn Chiare as Feed, ta Mnr Cannan gra dy vel y reiltys shoh cur enn er ny imneaghyn tromey mychione builley ny meanyn sheshoil as shirveishyn er-linney er paitçhyn as er yn aegid. T'eh gra dy vel ad pohlldal y dean dy choadey paitçhyn veih assee er-linney, choud's t'ad sur-smooinaghtyn dy kiarailagh er lhiettrimmyssyn treealit reiltys y Reeriaght Unnaneysit as entreilys da ny meanyn sheshoil liorish sleih ny saa ny 16 bleeaney. T'eh gra dy vel shassoo y Reeriaght Unnaneysit lhiassaghey dy bieau, lesh reillyn jerkit ny s'anmee 'sy vlein shoh as bree plannit dy ve currit da 'syn arragh 2027. 

Ta Mnr Cannan gra dy jean reiltys Vannin sessal veagh saaseyn jeh'n sorçh cheddin ny lesh caghlaaghyn cooie da Ellan Vannin, goaill stiagh oddys creatlagh sauçhys er-linney y Reeriaght Unanneysit cur raad cooie, as dy beagh feme er reaghys erbee jeant son yn Ellan dy ve soit er feanish, dy ve lajer rere yn leigh, dy ve co-reiragh, dy vod bree ve currit da ayns rieughid. T'eh gra dy nee scanshoil eh neesht dy vel shin çhymsaghey ny barelyn jeh paitçhyn, jeh'n aegid as jeh ny paarantyn as ny kiaraileyderyn oc er y chooish shoh. T'eh gra, er y fa shen, dy vel eh cur y reiltys y laa shen gys co-choyrle er y chooish shoh roish my vees caghlaa erbee jeant, dy yannoo shickyr dy vel yn Ellan 'sy voayl share dy eiyrt 'syn aght cheddin er y Reeriaght Unnaneysit ec y traa cooie, my vees shen barel y nah lught-reill.

Ta feysht er Mnr Cannan veih Oltey yn Chiare as Feed son Carbory, Balleychashtal as Malew, Jason Moorhouse, as eh gra, bentyn da'n cho-choyrle er y chooish, dy row baghtalys bentyn da'n cho-choyrle ve ayn, agh dy row shen eisht cochianglt reesht rish y nah lught-reill. T'eh gra, myr shoh , bentyn da'n cho-choyrle, cuin vees yn Ard Shirveishagh fakin shen goll er cummal, as vod mayd toiggal nagh jean eh taghyrt roish y reihys mooar cadjin shoh çheet?

Ta Mnr Cannan gra dy vel eh cairagh dy ghra nagh lickly eh dy jean eh taghyrt roish y nah reihys mooar cadjin, as er-lesh dy vel feme er ve cleeir rish Olteynyn Tinvaal dy vel reiltys y Reeriaght Unnaneysit er n'ghra dy vel ny reillyn shoh jerkit dy ve currit stiagh ayn liorish jerrey 2026, lesh bree jerkit dy ve currit daue 'syn arragh 2027. T'eh gra dy vel foast traa ain dy chummal co-choyrle, as er-lesh dy nee scanshoil eh neesht dy vel shin toiggal dy bollagh ny vees ayns ny reillyn shen neesht, dy vod mayd cooilleeney co-choyrle fondagh lesh ny cummaltee ynnydoil ain.

Ta teiy tappee jeant liorish Ronsaght Dowanagh yn Ellan gra dy vel 62% dy leih ayns foayr jeh cur lhiettrimmys er ny meanyn sheshoil son sleih ny saa ny 16 bleeaney. Hug yn teiy y feysht, Vel oo smooinaghtyn dy lhisagh lhiettrimmys er ny meanyn sheshoil son sleih ny saa na 16 bleeaney currit er bun 'syn Ellan? as va'n teiy er ny chummal veih'n 17 Mean Souree gys 22 Mean Souree. Va'n teiy currit neesht ayns Guernsey as Jersey as Gibraltar, as va caa da sleih ta 16 bleeaney dy eash as ny shinney dy ghoaill ayrn ayn.

'Sy teiy va jeant ayns Ellan Vannin, va 619 dy leih hug freggyrt, as magh assdaue, dooyrt 62% dy row ad ayns foayr jeh; va 31% noi'n treealtys; as va 7% jeu nagh row shickyr.

Ren 37% dy reggyrtee gra dy vel ny paitçhyn oc, ny saa na 10 bleeaney dy eash, jannoo ymmyd jeh ny meanyn sheshoil, as ren 93% jeu gra dy vel ny paitçhyn oc eddyr 10 bleeaney as 15 bleeaney jeig dy eash jannoo ymmyd jeu.

---oooOooo---

Ren Caairlagh Lught-reill Bun-shirveishyn Vannin, John Wannenburgh, gra, bentyn da'n Voayl Moonlee vees goll er troggal ayns Purt ny Hinshey, dy vel ny obbraghyn goll er nyn doshiaght myr v'ad skedjalit, as dy bee y boayl moonlee noa gobbraghey dy slane liorish jerrey 2027, as cummey s'jerree jeant da'n y thalloo as obbreeyn faagail yn ynnyd dy moghey 2028. T'eh gra, dy chur vondeish da ymmyderyn y traie as da'n çhymmyltaght marrey cho leah's vees caa dy yannoo eh, bee y boayl moonlee currit dy obbraghey keim er keim, lesh cullee heelee skedjalit dy heet dy ve gobbraghey Mean Fouyir mleeaney, as shen dy ghra nagh bee nheeghyn mooarey jeh'n lheid as cooid ghlennee hash goll er cur magh ayns Baie Phurt ny Hinshey. 

Ta Mnr Wannenburgh gra dy bee ny kiare unnidyn hoshee, Coventyn Bea-oaylleeagh Cassee Baiht skedjalit dy heet dy obbraghey Mee Averil y vlein shoh çheet, roish yn imbagh faarkee 2027, as dy jean shoh cur bree da mieys ushtey faarkee jeant foddey ny share. T'eh gra dy bee ny unnidyn s'jerree ayn liorish jerrey ny bleeaney shoh çheet.

Ta Oltey yn Chiare as Feed son Glionfaba as Purt ny Hinshey, Kate Lord-Brennan, gra dy by vie lhee cur booise mooar da'n Chaairlagh, Mnr Wannenburgh, son y fys noa jarrooagh, as dy vel ny meeryn dy fys noa er ve feer vie neayr's ren ad ghoaill toshiaght, neayr's haink toshiaght er yn obbyr Mee Voaldyn nurree, myr shoh shoh dy by vie lhee briaght jeh'n Chaairlagh vel eh arryltagh dy ve currit da dy freayll rish cur fys noa er obbraghyn, as da cur da'n theay fys noa smoo jeeragh, as foddee eer coontey sheese mychione y traa bee ny obbraghyn shoh ayns ymmyd, goll back veih'n date shen ayns Mee Averil 2027, bee'n fer lane scanshoil. 

Ta Bnr Lord-Brennan briaght beagh Mnr Wannenburgh currit da shen liorish ny meeryn dy fys noa er obbraghyn, shen dy ghra dy choontey sheese gys yn traa bee'n Baie glen ayns Purt ny Hinshey. Ta Mnr Wannenburgh gra dy vel eh maynrey dy yannoo shen.

---oooOooo---

Va seshoon keayrtagh reaghit liorish Barrantee Connaghyn son cummaltee dy gheddyn magh tooilley mychione y ghowaltys geayee treealit dy ve troggit liorish y cholught Ørsted, lesh 87 turbineyn mooie veih coose hiar yn Ellan veih Kione Vaghal gys Baie Ghoolish, as cagh ny syrjey na'n Toor Eiffel.

Ta Georgina O'Sullivan stiurey possan troddanagh noi'n çhalee, Gyn Turbineyn Mooie veih Coose Ellan Vannin, as t'ee gra dy vel dean y phossan dy chur fys da sleih wheesh as oddys eh mychione y çhalee, as ec y traa t'ayn ta 9,000 dy leih er chur nyn enmyn gys aghin y phossan noi'n treealtys.

Ta Bnr O'Sullivan gra dy nee possan dy chummaltee t'ayn, ren goaill toshiaght Toshiaght Arree, vees cur eab er jeeaghyn er ny va taghyrt lesh y clane yeearree shoh dy hroggal y gowaltys gheayee feer vooar shoh ayns ny ushtaghyn ain. T'ee gra myr shoh dy ghow ad toshiaght er ronsaghey eh, as dy ghow ad toshiaght er loayrt rish sleih my-e-chione, as nish dy vel bunnys 9,000 dy leih t'er n'ghra nagh vel ad coardail rish, son ymmodee caghlaaghyn oyr. 

Ta Bnr O'Sullivan gra nagh vel y possan agh troggal er shen, as choud's ta sleih gynsaghey tooilley as choud's ta'n oardagh goll er jannoo lesh y wirran ronsee ta ronsaghey y yeearree shoh liorish y yeearreyder, Ørsted, ta ny fys smoo as fys smoo çheet magh ass, myr shoh nagh vel ad agh cur eab er cur er whilleen peiagh as oddys ad dy ghoaill ayrn ayn.

Ta Bnr O'Sullivan gra dy row cuirrey orroo gys y seshoon keayrtagh liorish Barrantee Connaghyn, as dy row ad treishteilagh dy beagh resooney magh trome oc, er yn oyr dy beagh ad er noltaghey dy mooar eh dy beagh Ørsted er ve ayns shen dy chur roish ny barelyn oc, agh nagh ren shen taghyrt. T'ee gra dy vel fer ny ghaa ayn as barelyn lajer er y çhymmyltaght bentyn da bree glass as ooilley y stoo elley, as dy vel shen braew, as dy vel cair ec dy chooilley pheiagh da ny barelyn oc hene, er conaant dy vel fys oc er ny ta'n shalee er-lheh shoh goaill stiagh.

Ta Bnr O'Sullivan gra dy vel adsyn gennaghtyn dy lajer dy vel shoh y shalee neu-chiart son Ellan Vannin, dy vel eh ro vooar, dy vel eh ro faggys, as choud's nish, lesh ny 9,000 dy leih shen, dy vel shen çheet faggys bunnys da 30% jeh'n clane earroo dy leih ooilley cooidjagh ren ceau teiy 'sy reihys mooar cadjin shoh chaie. T'ee gra myr sampleyr dy ren 31% jeh ny teiyderyn hene ayns Connaghyn 'sy reihys mooar cadjin shoh chaie, dy vel 31% jannoo seose yn earroo t'er chur nyn enmyn ayns Connaghyn noi'n ghowaltys geayee, myr shoh dy nee anney feer vooar eh.

Ta Bnr O'Sullivan gra dy vel y staddystagh oc veih ooilley mygeayrt yn Ellan choud's ta'n aghin goll er. T'ee gra dy nee lane niartal eh ayns rieughid, agh nagh vel eh agh adsyn cur eab er cur magh eh gys whilleen peiagh as oddys ad.

Ta Bnr O'Sullivan gra dy vel yn oardagh scrutee reaghit ec y reiltys dy scrutaghey y yeearree phlannal, myr shoh dy vel eh er ny scruteyderyn çheet as jannoo cormid eddyr ny vees y skielley da'n Ellan noi ny vees y vondeish, as dy vel eh er jeet dy ve baghtal dy bollagh dy vel ny skiellaghyn feer, eer vooar da'n Ellan bentyn da'n skielley sooilley, da ny gaueyn da ny eeastyn ain, da ny cretooryn cetaceagh ain, dy jig grunt ny marrey dy ve raipit neese, da'n turryssid ain, nagh jean sleih geearree çheet as jeeaghyn er shen, dy jean ny eeastaghtyn ain coayl, s'cosoylagh eh, ny vees, ny smoo na, çheet faggys da, 20% jeh ny t'ad dy yannoo mygeayrt y strane shen as 'syn ard.

Ta Bnr O'Sullivan gra dy vel ad jeeaghyn er ooilley ny skiellaghyn shen, as dy vel eh inshit dooin, as dy vel fys oc, dy row shoh ooilley reaghit ec y reiltys, ec shirveish y reiltys as ec Ørsted 'sy vlein 2015,  as dy nee bree tarmaynagh v'ayn, nagh row eh agh bentyn da'n argid. T'ee gra myr shoh  dy vel y clane scrutaght shoh feer doillee son ny scruteyderyn er yn oyr dy nee stayd er-lheh t'ayn.

Ta Bnr O'Sullivan soilshaghey magh yn aght er-lhee dy nee stayd er-lheh eh liorish cur coontey jeh, dy vel Ellan Vannin geddyn y skielley, dy vel y Reeriaght Unnaneysit geddyn y bree, as dy vel shin geddyn paart dy argid, agh nagh vel fys ain er y towse jeh'n argid shen, nagh vel barrant er veg, nagh vel shin er nakin ny earrooyn, nagh vel shin agh er chlashtyn y vargeeaght, myr shoh t'ee briaght, cre vees shin dy ghra, as er-lhieu nagh lhisagh ad ve cur nyn enmyn gys shoh derrey vees lane fys ec dy chooilley pheiagh er dy chooilley nhee.

Myr va Bnr O'Sullivan gra, cha row resooney magh erbee ayn er yn oyr nagh row Ørsted ayns shen dy ghoaill ayrn. Ayns fogrey, dooyrt Ørsted nagh row cuirrey currit er ec y toshiaght dy ve kionefenish, agh ny s'anmee dy row eh inshit da dy row kied da ve ayns shen, agh ayns shamyr er-lheh. T'eh gra dy row eh er nobbal er yn oyr nagh beagh eh cooie choud's va scrutaght neu-chrogheydagh theayagh goll er cummal. Dooyrt eh neesht nagh row fys echey er shaleeyn bun-troggalys cosoyley rish shoh as jeh scansh ashoonagh cho mooar  'sy Reeriaght Unnaneysit va cummal taghyrtyn keayrtagh er-lheh choud's va scrutaght theayagh jeh'n yeearree goll er cummal.

Ta fogrey Ørsted gra dy vel y scrutaght rish shey meeaghyn, vees goll er reaghey ec Oik Coonceil ny Shirveishee, jannoo seose yn oardagh son co-choyrle theayagh ec y traa t'ayn, choud's ta'n yeearree goll er sur-smooinaghtyn er. T'eh gra dy vel eh scanshoil dy ghoaill tastey jeh dy vel eh er loayrt dy mooar rish y theay as rish dy chooilley pheiagh vees cochianglt dy mooar rish y çhalee ayns ny three bleeaney t'er n'gholl shaghey, as dy row queig taghyrtyn er nyn gummal 'sy vlein 2023 dy chur fys da co-voodeeyssyn trooid yn Ellan, as co-choyrle theayagh 'sy vlein 2024, lesh queig taghyrtyn theayagh elley trooid yn Ellan.

Ta Ørsted gra dy ren reiltys Vannin cummal kiare taghyrtyn theayagh 'sy fouyr shoh chaie roish my daink toshiaght er y scrutaght, as neayr's haink toshiaght er yn oardagh scrutee Mee Vayrt dy vel strane dy haglymyn theayagh ayn as clashtynyn er cooishyn er-lheh as caa da parteayssyn cochianglt rish y chooish dy ghoaill ayrn as dy chur stiagh barelyn scruit. T'eh gra, trooid yn oardagh scrutee, dy vel eh er chur freggyrtyn as myn-phoyntyn ayn da barelyn currit ec parteayssyn cochianglt rish y chooish.

Agh ta dooinney va kionefenish y seshoon keayrtagh ayns Connaghyn gra nagh vel fys dy liooar er ve clouit ec Ørsted as ec y Reiltys. Er-lesh dy vel gennid dy fys dy feer son y theay dy yannoo briwnys er y chooish shoh, as dy vel eh moylley ny Barrantee ayns rieughid son cummal y seshoon keayrtagh y laa shen, as dy bastagh eh dy row paart dy chremeydys orroo son jannoo shen, as dy vel eh credjal dy dug ad eab er cur cuirrey er yn daa heu, agh son shen as ooilley dy nee skeeal elley yn ee shen. T'eh gra nagh vel eh fakin veg agh reddyn jiooldagh, agh dy vod eh fakin yn oyr yinnagh y reiltys smooinaghtyn foddee dy jean ad geddyn paart dy argid çheet stiagh ayn veih shoh, agh nagh vel veg er ve coardit, as dy vel eh ooilley my vees, as agh as foddee.

Ta'n dooinney shoh gra nagh vel eh credjal dy jean mayd geddyn monney magh ass, er yn oyr dy vel ad er chur magh er mayll 81 veeiley kerrinagh jeh grunt ny marrey ayns ny jeih bleeaney shoh chaie ec £10,000 y vlein, as dy vel eh costal ny smoo dy ghoaill er mayll thie as daa hamyr lhiabbagh ayn na shen, myr shoh nagh vel treisht echeydy feer 'sy reiltys ain dy ve barganey dellal mie.

Ta'n dooinney gra, er-lesh, dy vel three possanyn ayn: adsyn as son shickyrys t'ad geearree eh; adsyn nagh vel geearree eh; as adsyn as foddee dy vel ad arryltagh my vees y dellal mie dy liooar son Ellan Vannin. T'eh gra nagh vel eh smooinaghtyn dy vod sleih jannoo briwnys ayns rieughid, adsyn 'sy vean ec y chooid sloo, er yn oyr nagh vel fys dy liooar ain, as er-lesh dy nee scammyltagh eh dy vel y reiltys cummal veih ooilley y fys, as nagh vel shen va coardit 'sy vlein 2015 foast ry gheddyn, as nagh vod sleih agh goaill toshiaght er jannoo briwnys er-nyn-son hene er yn oyr dy vel eh myr shen.

T'eh gra nagh vel eh smooinaghtyn dy nee red mie eh, as dy jig builley er y turryssid dy olk, nagh vel peiagh erbee geearree goll er Raad-yiarn Lectragh Vannin as jeeaghyn er turbineyn goll shaghey veih Connaghyn gys Rhumsaa. T'eh gra dy jean eh er Ard Freillt Najoor Rhumsaa, dy jean eh er y Viosphere ain, as nagh bee y lectraghys vees er ny ghientyn agh voish traa dy hraa.

T'eh gra, eer my vees shin cochiangley rish, nee costal fortan dy chur-lesh eh veih Groudle gys Stashoon Pooar Poyll Roish, eer my vees shin cochiangley rish, dy bee eh voish traa dy hraa, myr neesht ta bree ny greiney, myr shoh tra vees oie kiune rioeeagh ayn as ta dy chooilley pheiagh geearree paart dy lectraghys, dy bee feme er gas foast ve roie er-nyn-son ny yeih shen as ooilley. T'eh gra dy vel eh slane ayns foayr jeh reddyn aa-noaghey, agh nagh vel shoh kiart son Ellan Vannin.

---oooOooo---

Ta'n Ving Phlannal er chur kied da plannyn dy chur unnidyn shallidagh çheumooie jeh Thie Lheihys Çheerey Rhumsaa as yn Ard rish choud as daa vlein, dy yannoo seose aght feayslee interim dy chooilleeney sheeley-folley choud's ta obbraghyn mooarey goll er jannoo dy charraghey troggal y thie lheihys hene er coontey doilleeidyn neu-yerkit.

Ta'n Rheynn Bun-troggalys er cheau mysh £1.5 millioon hannah ayns goaill ayns laue shiartanse jeh ny doilleeidyn t'ayn. Bee ny unnidyn shallidagh currit ayns maghey my hwoaie veih troggalyn smoo y thie lheihys, as bee ad currit da'n ard er lorree juntit, lesh y trailer tannaghtyn 'sy vagher lesh yn unnid ny hassoo er shen. My vees caa dy ghoaill toshiaght reesht er shirveishyn çheusthie jeh'n thie lheihys ayns ny 24 meeaghyn shoh çheet, eisht dy bee ny unnidyn shallidagh scughit magh. 

Er yn oyr dy bee ny traileryn as ny unnidyn orroo ayns magher, cha bee ynnydyn pairkal caillt, myr haghyr tra va kied currit son unnid feeacklagh shallidagh 'sy phairk gleashtan hene, harrish 10 ynnydyn pairkal, choud's t'eh ayn rish 18 meeaghyn. 

Ren y ving loayrt mychione ynnydyn pairkal, lesh imnea mychione ynnydyn son sleih anlheiltagh 'syn ard kiart rish y thie lheihys. Ren olteynyn y ving coardail rish y yeearree lesh un choraa, agh lesh conaant dy lhisagh aa-scrutaght ve jeant bentyn da pairkal.

Ren Caairlagh y Ving Phlannal, as Oltey yn Chiare as Feed son Connaghyn, Rob Callister, gra dy row eh oyr son ve mollit dy row shoh va'n stayd, er yn oyr dy lhisagh ny shirveishyn shoh ve çheusthie jeh'n thie lheihys, as hug eh trimmid er dy row feme er feaysley ny crontyn bentyn da'n seyraad er y twoaie ny s'leaie, shaghey ny s'anmee. Ta baght neu-chrogheydagh er y gherrid er n'gheddyn magh dy vel feme er baih mysh £4 millioon çhelleeragh ayns Thie Lheihys Çheerey Rhumsaa as yn Ard dy chur-rish doilleeidyn criticoil lesh y troggal as lesh y vun-troggalys jeh.

---oooOooo---

Ta kied er ve currit son Thie ny Cailleeyn Dooey dy gholl harrish veih ynnyd ynsee gys ymmyd mestit, agh er conaant nagh vel agh 20% ec y chooid smoo jeh'n ynnyd nyn shappyn. 

Va kied currit 2003 son y steat dy ve ny heyraad ynsee, agh nurree ren Colleish Olloo-scoill Vannin cur ny studeyryn ynsee syrjey eck harrish reesht gys y champus ayns Raad Homefield. Neayr's shen ta ymmyd er ve jeant jeh'n steat myr campus dellal jeh ymmyd mestit, vees goaill stiagh caghlaaghyn cummaltagh. Cheayll y Ving Plhlannal dy row y yeearree bentyn da'n ynnyd shirrey ynrican dy hoilsaghey magh dy row shen yn aght, as dy chur caa son caghlaaghyn bentyn da tannyssyn 'sy traa ry heet.

Cha nel ny plannyn goaill stiagh caghlaa mooar erbee da troggalyn y steat ny cur kied son veg dy ve jeant 'sy steat jeh sorçh ennagh vees thalk-noa.  Shaghey shen, va'n yeearree çheet ynrican er caghlaa yn ymmyd veih oyryn ynsee gys ymmyd mestit, as er yn oyr shen nagh row builley jeeragh er troggalyn shenndeeagh yn ynnyd.

Dooyrt Caairlagh y Ving Phlannal, Mnr Callister, dy row y Ving geearree freayll ayns ymmyd y troggal shoh, as dy row olteynyn jeh'n un varel as Co-chorp Ard Valley Ghoolish dy lhisagh cagliagh ve currit er y towse dy vyn-chreck va lowit dy ve currit stiagh ayns shen.

Va olteynyn y Ving Phlannal ayns foayr jeh'n yeearree lesh un choraa. 

---oooOooo---

Ta'n Barrantagh Fysseree, yn Dr Alexandra Delaney-Bhattacharya, er ninsh da'n Tashtey dy chooilley tooilley ronsaghey dy chur freggyrt da aghin rere seyrsnys fysseree va currit bentyn da Thie Clag ayns Doolish, va troggit hoshiaght dy chur aaght da boandyryn va gobbraghey 'sy thie lheihys. 

Ayns ny bleeantyn jeieanagh, ta Co-chorp Lhiassaghey Vannin er n'yannoo obbyr, lesh palçhey dy argid ny tackeydee veih'n Tashtey, dy yannoo cummalyn rea 'sy ghlout vees enmyssit nish Thie Clag, as va'n aghin rere seyrsnys shirrey fysseree bentyn da ny criteria son ve reihalagh dy ghoaill cummal rea ayns shen er mayll, as yn aght ta ny cummalyn rea goll er rheynn er sleih ta cur stiagh er-nyn-son.

Ayns freggyrt, ta'n Tashtey gra nagh vel ny fysseree shen echey, agh ta'n Dr Delaney-Bhattacharya gra dy lhisagh tooilley ronsaghey ve jeant.

Ta'n Shirveishagh Tashtee, Chris Thomas, gra, my vees y feysht mychione y pholasee er yn aght ta ny cummalyn rea goll er rheynn, dy vel eh goaill-rish da'n Tashtey dy ren eshyn cooney lesh Mnr Caine, dy vel shen y feysht vees goll er çheet er, dy aarlaghey y feysht echey rere seyrsnys fysseree, myr cooyl-vinkeyder, as dy row eh mychione y pholasee er rheynn as yn aght ta ny thieyn ayns eear thie ny boandyryn goll er rheynn.  

Ta Mnr Thomas gra dy vel paart dy hraa ec yn Tashtey dy chur freggyrt, as dy vel freggyrt y Tashtey dy bollagh gyn cur stiagh politickagh, as myr peiagh, dy vel eh geearree fys ve echey er yn aght va cummalyn rea Co-chorp Lhiassaghey Vannin ayns thie ny boandyryn er nyn rheynn, as dy vel argid 'sy chlaare-argidoil dy chur roish y theay 'sy chlaare-argidoil dy vel ad jeeaghyn er yn aght ta lhiassaghey shassooagh, mygeayrt Ellan Vannin, as er-lheh bentyn da Co-chorp Lhiassaghey Vannin as Skeim Bun-troggalys yn Ellan, as dy vel eh er n'ghra dy lhisagh tuarystal ve jeant er shen ayns Tinvaal Jerrey Souree.

Bentyn da'n çhalee dy yannoo cummalyn rea ayns eear thie ny boandyryn, ta Mnr Thomas gra nagh ren eh goll erskyn y chlaare-argidoil echey, agh dy ren eh costal palçhey dy argid dy yannoo, as t'eh ny lhie er ny ta bun jeh goll erskyn y chlaare-argidoil, er yn oyr dy ren eh costal palçhey dy argid, as dy row y chlaare-argidoil freayll rish goll er mooadaghey, as dy vel shen ta'n studeyrys er shassooagh y lhiassaghey gymmyrkey feanish jeh, er yn oyr dy vel ad jeeaghyn er y chostys jeh stooghyn 'syn Ellan, dy vel ad jeeaghyn er livrey-ys lught-obbyr as feddynaght lught-obbyr as costys lught-obbyr, as er ooilley ny reddyn jeh'n lheid shen 'syn aght ta sleih cur-rish kionnaghey, as dy vel ooilley jeh shen çheusthie jeh'n studeyrys er shassooagh y lhiassaghey.

---oooOooo---

Ta bing Tinvaal va currit er bun dy ronsaghey y coarys shirveishagh dy reiltys gra dy lhisagh bing 'sy traa ry heet er cooishyn bunraghtoil jannoo briwnys vel feme er caghlaayn.

Lurg da'n Ving er Cooishyn Bunraghtoil as Leighoil as Cairys clashtyn veih kiare ard shirveishyn, nee ee cur ny t'ee er n'gheddyn magh roish Tinvaal y vee shoh çheet. Va'n ving geearree ronsaghey kiare feyshtyn :

  • Cre va ny deanyn bunneydagh jeh'n choarys shirveishagh dy reiltys?
  • Row goll harrish gys coarys shirveishagh dy reiltys gennaghtyn ec y traa shen dy ve coarys ny share na shen haink eh stiagh ayns ynnyd jeh?
  • Jeeaghyn back harrish ooilley yn traa ta'n coarys er ve ayn, vel eh er jeet lesh? Mannagh vel, cre'n fa nagh vel?
  • Vod y coarys shirveishagh dy reiltys ve jeant ny share? My vod, cre'n aght?

Fy yerrey va'n ving gra dy row ee geearree toiggal fondid y chaghlaa dy gholl harrish veih coarys dy reill lesh buird 'sy vlein 1986 gys coarys shirveishagh dy reiltys vees foast ayn jiu.

She Oltey y Choonceil Slattyssagh, Tanya August-Phillips, ta Caairlagh y Ving, as Olteynyn yn Chiare as Feed, Lawrie Hooper (Rhumsaa) as Stu Peters (Middle) nyn olteynyn j'ee.

Va feanish currit da'n ving liorish yn chied Ard Shirveishagh, y Reejerey Myles Walker, as er-lesh, tra va Coonceil ny Shirveishee currit er bun hoshiaght dy anmagh 86, dy moghey 87, dy row mysh 10,000 dy leih ain ass obbyr 'sy gheurey ayns Ellan Vannin, as er-lesh, tra yeeagh eh er yn argid freillt v'ain, mysh £10 millioon.

Ta'n Reejerey Myles gra dy row ad kiart er heeyney magh Boalley Marrey Ghoolish, v'ad kiart er hroggal – as t'eh gra dy vel eh loayrt mychione Tinvaal – kiart er hroggal y doour noa, as er volmaghey tashtaghyn erbee va ry gheddyn. T'eh gra, myr shoh, dy row shen y cooylrey da'n traa v'eh currit er bun.

Ta'n Reejerey Myles gra dy vod eh cur cooinaghtyn er – as nagh nee agh skeeal ee – çheet quail Tony Brown, as enn echey er ansherbee çheumooie jeh Tinvaal, as Jerdein dy row, lurg Coonceil ny Shirveishee, dy jagh ad gys Droghad y Cherroo jus dy loayrt mychione ny v'er haghyrt, as dy jagh ad stiagh ayn as va pynt oc ayns Droghad y Cherroo, as dy daink ad magh ass as v'ad nyn shassoo er ellan traaght Droghad y Cherroo ec kerroo lurg queig  as nagh row gleashtan erbee ayn, dy row y tarmaynys ayns lheid y drogh stayd.

Ta'n Reejerey Myles gra dy vel eshyn credjal dy row eh er yn oyr dy row Coonceil ny Shirveishee oc, dy row y jeeanid oc dy yannoo reddyn speeideilagh, dy ren y tarmaynys dy jarroo shareaghey as nagh vel eh er jeet dy ve 'sy stayd shen reesht.

Loayr Howard Quayle mychione doilleeid lesh yn Tashtey, as foddee dy beagh three olteynyn cumrail as cur stiagh er yn Ard Shirveishagh va reiht, 'sy chooish echey, Tinvaal, dy row polaseeyn coardit ec Tinvaal, er yn oyr dy row y Chlaare son y Reiltys oc, va er ny hoiaghey j'ee lesh un choraa liorish Olteynyn Tinvaal, as dy beagh olteynyn y Tashtey ayn, as foddee dy beagh barel persoonagh oc, as ablid oc cur y drogh er polasee y reiltys.

Va baghteyr er cooishyn politickagh, Alistair Ramsey, cur feanish roish y ving neesht, as t'eh gra dy vel earroo mooar dy ard-whaiylee goaill ayrn ayns aght ny aght elley 'sy çheckter, as er-lesh dy nee yeearree veesh ry hoiggal dy cho-chiangley dy chooilley pheiagh, myr shoh dy vel yn eiyrtys dy nee sorçh dy wirran Tinvaal t'ayn, ayn t'eh feer aashagh dy hurranse liorish smooinaghtyn y phossan, as doilleeid lesh fys veih'n un voayl ynrican, as er-lesh dy vel shen yn aght lesh polasee neesht.

Er-lesh Mnr Ramsey dy vel feme er linney chaghlee baghtal as enn er dy vel ny paartyn dy scrutaght kiart cho leaghar as reddyn goll er goaill ayns laue dy obbraghey, as er-lesh dy persoonagh dy voddagh y Coonceil Slattyssagh ve y co-chorp neu-chrogheydagh nagh vel ayns aght mee-choardail dy politickagh, agh vees jannoo prowalys jeh ny cooishyn dellal, y feanish.

Ta'n Ard Shirveishagh ec y traa t'ayn, Alfred Cannan, çheet er Boris Johnson, as ny v'eh dy ghra ayns coontey e vea hene, tra v'eh Meoir Lunnin, dy row eh ayns ynnyd smoo fondagh bentyn da currym as ablid dy yannoo rere y churrym shen na v'eh myr preeu-airey, agh ny yeih shen, dy fondagh dy vel coarys lesh partee pohlldal oo, dy chummal seose oo 'syn oik shen, myr shoh dy vel oo gymmyrkey towse mooar dy phooar bog, my vees shen y tuarystal kiart.

Ta Mnr Cannan gra dy vel pooar bog dy jarroo ec yn Ard Shirveishagh, trooid yn ablid echey ny ecksh dy failley as dy gheddyn rey rish y wirran jeh ny shirveishee mygeayrt-y-moo, agh ny yeih shen dy fondagh dy vel fer toshee y reiltys, y çhaghter shen, dy mennick, er-lesh dy vel, dy vod ennaghtyn ve ayn jeh ve tarmestit.

Ta Mnr Cannan gra, jeeaghyn er ynnyd y phaart shen, liorish niartaghey eh, foddee liorish, myr sampleyr, cur gys yn ard shirveishagh pooar dy lhiettal, ny liorish lhiggeyard shirveishagh pooar jeh votal ayns aght ennagh dy chur-lesh treealtys er y hoshiaght, eer mannagh row slane coardail mastey ny shirveishee echey.

Er-lesh Mnr Cannan, fer erbee jeh'n daa haase shen, myr sampleyr, foddee dy jinnagh ad cur paart dy hrimmid oc dy chur bree edyr da reaghyssyn smoo doillee ny da lowal son reaghyssyn as foddee dy row ad cur-lhieu, , ny foddee dy row ad jeeaghyn dy ve cur-lhieu, y reiltys er y raad neu-chiart dy ve currit gys neu-nhee.       

Ta Mnr Cannan gra, ayns yn daa chooish, dy beagh feme, dy baghtal, er saase dy jarroo son soilshaghey magh, liorish veagh eh er yn ard shirveishagh soilshaghey magh eh hene ny ee hene dy cleeir da Tinvaal, agh foddee dy jinnagh shen myr sampleyr cooney lesh cur bree da reaghyssyn vees dy cummyssagh ny s'doillee.

Bee tuarystal y ving currit roish Soie Tinvaal Jerrey Souree, agh gyn moylley, as t'eh gra dy bee briwnys er y chooish shoh son bing pointit ec y nah lught-reill lurg y reihys mooar cadjin Mean Fouyir.
 

More from Manx Gaelic