Meeryn ass Traa dy Liooar, Jelune 6oo Mean Fouyir 2026
Ta vaccine er son sleih smoo ayns gaue jeh doghan ennalagh trome goll er çhebbal liorish Kiarail Vannin ayns claare imbee noi Virus Synctiagh Ennalagh. Ta'n vaccine goll er çhebbal dy sleih jeh 75 blein dy eash as ny shinney, da sleih ta cummal ayns thie kiarailagh as da mraane torragh veih 28 shiaghtin 'sy torraghys oc.
Bee cuirrey currit ec Kiarail Vannin er sleih reihalagh dy heet son goll er vacseeney.
---oooOooo---
Ta shey lheelannyn ny fir lhee chadjin 'syn Ellan çheet dy ve cochianglt rish shirveish noa, liorish ta surransee cur eam er lheelann yn er-lhee cadjin oc, agh trooid oardagh triage, nee'n lheelann jannoo briwnys er jannoo ymmyd jeh shirveish vooie Tekihealth, vees reaghey son fer jeh'n wirran echey jeh jeih fir-lhee chadjin 'sy Reeriaght Unnaneysit dy chur eam çhellvane er surransee dy loayrt roo mychione ny vees jannoo orroo, shaghey reaghey quaaltys rish y lheelann hene.
Ta Kiarail Vannin gra, 'syn aght shoh, dy bee coyrle traaoil ry gheddyn ec earroo smoo dy hurransee, shaghey fuirraghtyn er quaaltys lesh yn er-lhee cadjin oc.
She Annmarie Cubbon ta Reireyder Cadjin Rheynn Kiarail Vannin son Shirveishyn son Chied Chouyr, y Cho-Voodeeys as Therapy. T'ee gra nagh vel shoh cur eab er çheet ayns ynnyd jeh fir-lhee chadjin ayns rieughid lesh fir-lhee chadjin er y çhellvane, agh dy vel eh cur eab dy feer er cur towse smoo stiagh 'sy choarys oc, myr shoh nagh vel ad jeeaghyn er jannoo ny sloo yn earroo dy ir-lhee chadjin t'ayn, as dy vel ad fo raad lesh failley fir-lhee chadjin son Ellan Vannin ec y traa t'ayn, agh dy vel fys oc dy vel ymmodee surransee, as dy beagh eh feer chooie er-nyn-son dy yannoo coloayrtys er y çhellvane, er yn oyr dy vel ny surransee geearree shen, ny er-yn-oyr dy nee kiarail freggyrtagh ee, ny nagh vel ad agh geearree coloayrtys dy leah rish fer-lhee cadjin.
Ta Bnr Cubbon gra, liorish mooadaghey y towse 'sy choarys, liorish fir-lhee chadjin ve ry gheddyn er y çhellvane, dy vel ad cur ablid da ny surransee as feme oc ve fakinit eddin ry eddin dy ve fakinit ny s'leaie, as yiarragh ee dy vel y çhaghteraght eck ayns shoh dy vel shoh shoh dy bollagh towse elley 'sy choarys. T'ee gra dy vel ad jeeaghyn son quaaltyssyn rish fir-lhee chadjin eddin ry eddin dy reayll rish goll 'naght cheddin as ren ad rieau, agh dy vel Teki – shen dy ghra y colught Tekihealth – cur towse elley stiagh 'sy choarys oc.
Fer jeusyn hug er bun yn shirveish mooie Tekihealth as ta ny Stiureyder jeh'n cholught, yn Fer-lhee Omobolaji Iji, gra, jannoo ymmyd jeh Lheelann Possan Rhumaa myr sampleyr, dy vel yn aght t'eh gobbraghey, dy vel ad goaill toshiaght lesh skimmee ooilley cooidjagh lesh y lheelann, dy vod toiggalys mie ve ec Tekihealth er yn aght ta'n lheelann gobbraghey, toiggal ny surransee t'ayn, toiggal ny vees goll er jannoo, as eisht, tra vees y clane coloayrtys shen oc, dy vel ad cur er bun possan dy ir-lhee chadjin, as dy vel ad shoh fir-lhee chadjin elley son y lheelann, as dy vel ad shoh nyn vir-lhee chadjin ta recortit ayns Ellan Vannin, dy vel ad ayns rolley pro forma Ellan Vannin, as dy vel ad nyn vir-lhee as slane qualleeys oc, agh nagh vel baghey 'syn Ellan ec y traa t'ayn.
Ta'n Fer-lhee Iji gra dy vel coloayrtys elley oc roo, y possan va currit er bun, dy yannoo shickyr dy vel ad oayllagh rish y lheelann, as eisht, bentyn da entreilys ny surransee as ny quaaltyssyn er y çhellvane, myr shoh ec y toshiaght ta coardail oc rish y lheelann, ayn t'ad jannoo briwnys er yn sorçh dy hurransee veagh cooie son y çhirveish shoh, myr shoh dy jinnagh yn olteydeyr jannoo ymmyd jeh'n choontey shen, as bookal ad gys recortys ny quaaltyssyn myr yinnagh ad son seshoon cadjin.
Ta'n Fer-lhee Iji gra dy jinnagh y fer-lhee cadjin hoal ayns shen 'sy Reeriaght Unnaneysit geddyn entreilys da recortyssyn y lheelann, as eisht yinnagh eh yn eam çhellvane, cummal y whaaltys, as shen eh, myr shoh nagh vel eh veg neu-chasley ayns rieughid rish fer-lhee cadjin çheusthie jeh'n lheelann jannoo ny eamyn çhellvane shen, agh dy ve y neu-chosoylid nagh vel y fer-lhee cadjin eh hene 'sy lheelann, agh dy vel shen jeant ansherbee.
Ny keayrtyn t'eh taghyrt dy vel y fer-lhee cadjin mooie fakin dy vel feme er quaaltys eddin ry eddin. Ta'n Fer-lhee Iji gra dy vel entreilys ec ny fir-lhee chadjin vooie dy chur eam er y lheelann, as ny lhie er ny vees feme er, dy vod ad jannoo shickyr dy vel shen taghyrt, as tra t'eh çheet er ny vees feme er, t'eh gra dy voddagh shen ve quaaltys phreaysagh eddin ry eddin 'syn astyr, foddee dy mie dy bee eh ny keayrtyn ta vel eh feme eddin ry eddin, agh nagh vel shen dy ghra dy vel feme er yn un laa, dy vod ad insh da'n lheelann as reaghey er-nyn-son dy ve bookit stiagh son laa elley son eddin ry eddin, as my vees cooish phreaysagh as feme er goll gys drogh haghyrt as egin, as reesht dy vel shen jeant çhelleeragh, 'naght cheddin as vees jeant çheusthie jeh'n lheelann.
Ta'n Fer-lhee Iji gra, ny t'eh geearree insh da sleih son y chooid smoo mychione shoh, shen nagh vel eh veg neu-chasley rish shen vees taghyrt 'sy lheelann ec y traa t'ayn, myr shoh ta surransee oayllagh rish ny fir-lhee chadjin oc çhellvaney orroo, as insh daue as loayrt mychione cre erbee ta ny doilleeidyn oc, myr shoh nagh vel eh veg neu-chasley er chor erbee, as my vees imnea erbee my-e-chione, dy cadjin dy jinnagh y fer-lhee cadjin aa-hickyraghey y surransagh.
Ta'n Fer-lhee Iji gra, dy bunnidagh, shen t'ad dy yannoo dy cadjin myr fir-lhee chadjin, dy vel ad geearree loayrt mychione eieyn ny surransee, loayrt mychione ny imneaghyn oc, as ny jerkalyssyn oc, as cur-rish ny reddyn shen, as ny keayrtyn dy vel eh goaill stiagh beggan beg dy vedshin, shen fer jeh ny reddyn t'ad dy yannoo boayl erbee myr fir-lhee chadjin, as dy vel dy chooilley er-lhee cadjin jannoo shoh, myr shoh nagh vel eh veg neu-chasley rish 'syn aght shen.
Ta'n Fer-lhee Iji gra, my vees sleih smooinaghtyn mychione fer-lhee cadjin çheet stiagh ayns rieughid gys y lheelann, cre erbee yn entreilys t'ec yn er-lhee cadjin shen 'sy lheelann shen, shen t'ec yn er-lhee cadjin mooie neesht, as dy vel yn entreilys shen foast çheusthie jeh'n lheelann, agh dy bee'n fer-lhee cadjin abyl dy yeeaghyn er ny recortyssyn as dy screeu stiagh ayns ny recortyssyn, agh dy vel y recortys shen tannaghtyn ayns Ellan Vannin.
Bentyn da shickyrys ny data, ta'n Fer-lhee Iji gra dy row fer jeh ny prowalyssyn ren ad ec toshiaght y halee shoh dy chooilleeney prowalys jeh sess y builley bentyn da coadey data, as dy vel ad shoh ny reddyn ren ad ayns rieughid nyn drooid ren ad obbraghey, as dy row ad ooilley coardit, as myr shoh dy bollagh, er-lesh dy nee ansoor jarrooagh t'ayn, dy vel yn aa-hickyrys shen ayn dy vel ny data tannaghtyn ayns Ellan Vannin, as nagh vel coip jeant jeu boayl erbee elley.
Ta Bnr Cubbon gra dy vel ooilley ny fir-lhee chadjin ta gobbraghey da Tekihealth t'ayns Ellan Vannin er ve er ny scrutaghey as smaght orroo, cha nee ynrican liorish Tekihealth, agh liorish shirveish claynt Ellan Vannin, 'nagh cheddin dy jeeragh asta fer-lhee cadjin vees gobbraghey ec y traa t'ayn ayns shoh. T'ee gra nagh vel agh cohort beg jeu – jeih jeu ec y traa t'ayn – agh dy b chosylagh eh bee shen er ny vishaghey dy ve mysh 15, myr shoh nagh vel ad loayrt mychione earroo mooar dy ir-lhee chadjin, dy vel ad shoh fir-lhee chadjin as ta enn oc orroo as ta cochianglys oc roo, dy vel aa-scrutaghtyn, ayn dy vel smaght orroo, as yn red s'jerree dy aa-hickyraghey surransee, she reih ny hurransee, nagh jean peiagh erbee cur orroo soiaghey jeh quaaltys vooie, agh dy bee'n caa currit daue my vees eh cooie.
---oooOooo---
Haink 123 dy leih ass y Ukraine rere Skeim Thieyn son y Ukraine veih Toshiaght Arree 2022 as Jerrey Geuree 2024. Ta fysseree er ve clouit lurg aghin rere seyrsnys fysseree mychione yn earroo dy leih as va kied currit daue dy heet dys shoh choud's v'ad çhea raghlid Rooshagh.
Ta ny fysseree soilshaghey magh dy row enn currit er 150 peiagh 'sy stayd shoh liorish Jerrey Souree 2026, as dy row beggan ny shlee na £153,000 ceaut eddyr 2022 as 2024 er cummal seose ny kemmyrkee as ny goshtiuyn oc 'syn Ellan.
Ren ny skeimyn son Ukrainee dy arraghey stiagh ayn dy scapail y caggey dooney ny s'moghey 'sy vlein shoh.
---oooOooo---
Ec y traa t'ayn ta shin clashtyn dy mennick veih eear pholitickeyryn as veih baghteyryn er cooishyn politickagh, as shen er yn oyr, lesh y reihys mooar cadjin çheet dy leah, dy vel ymmodee jeusyn ta ry chlashtyn dy mennick ayns bulletinyn ny naightyn er chur stiagh myr shirreyderyn, as myr shoh cha nel eh lowit da Radio Vannin dy chur caa son shirreyderyn er-lheh dy gheddyn vondeish ass loayrt mychione ny barelyn oc, mannagh vel caa da shirreyderyn elley dy hoilshaghey magh ny barelyn ocsyn er ny cooishyn shen.
Shen myr t'eh dy vel shin er chlashtyn veih daa eear Hirveishagh Tashtee er y gherrid, yn Fer-lhee Alex Allinson, nagh vel cur stiagh dy ve ny hirreyder reeshtagh mleeaney, as Eddie Teare, ren irree ass y pholitickagh jeih bleeaney er dy henney.
As ta shin er chlashtyn neesht veih'n vaghteyr politickagh, Alistair Ramsey, va gobbraghey da'n reiltys dy hoilshaghey magh ny polaseeyn oc rish kuse dy vleeantyn. T'eh gra dy row yn aght ren yn lught-reill chaie goaill ayns laue dean dy vishaghey y pobble er ve staghylagh, gyn thort, jeant dy olk. T'eh credjal dy vel y dean dy vooadaghey towse y phobble gys 100,000 dy leih er cur er y theay smooinaghtyn dy vel arraghey stiagh ass smaght, as magh ass shen s'treih leshyn gra dy vel kynnaghys er jeet as far-phlaiyntyn mychione sleih shirrey kemmyrk.
T'eh gra nagh row y reiltys cur geill erbee da'n stayd choud's v'ad cur er y hoshiaght yrjaghey towse y phobble gyn goaill tastey erbee jeh ny eiyrtyssyn sheshoil as politickagh. T'eh gra dy lhisagh y reiltys ve smoo baghtal er y chooish.
Ta Mnr Ramsey gra, harrish ooilley, ny vees cur imnea ersyn, shen yn aght ta'n reiltys er chur-rish y chooish feer ennaghtagh shoh, ny er vee-chur-rish ee, t'eh dy ghra, as yn eiyrtys jeh shen er tastid y theay, as dy jinnagh gra wheesh as dy row Tinvaal as y reiltys er ve doal da'n chooish shoh, as nagh vel ad agh er y gherrid goaill toshiaght er fosley nyn sooillyn jee. T'eh gra dy bunnidagh dy ren ad reill harrish as cur er y hoshiaght bishaghey gyn cosoyley ayns arraghey stiagh veih har-mooir da'n Ellan, gyn eer jeeaghyn dy chur enn er ny eiyrtyssyn sheshoil, politickagh jeh shen.
Ta Mnr Ramsey gra, bentyn da'n aght ta'n theay fakin shoh, dy vel feme er jeeaghyn er y cho-heks jeh shoh, vees y polasee son pobble dy 100,000, myr shoh gys y pheiagh cadjin 'sy straid, t'ad fakin dy doaltattymagh er ny vees jeeaghyn dy ve ayns aght mooar yn arraghey stiagh shoh, as dy vel ad smooinaghtyn dy vel yn eiyrtys jeh dean y y reiltys son pobble dy 100,000.
Ta Mnr Ramsey gra, dy vel eh jeeaghyn dy ve reaghit jeh yioin, dy vel eh jeeaghyn dy ve jeant lesh niart, dy vel eh jeeaghyn dy ve laue-jeant, as dy vel eh jeeaghyn gyn streeaney, as dy vel ny aghtyn shen ta sleih fakin reddyn ny sorçhyn dy varranyn t'er ve jeant ayns buill elley, dy vel ad er lhiggey da'n theay smooinaghtyn dy vel arraghey stiagh ass smaght. T'eh gra dy vel y marran mooar elley t'er ve jeant oc, as nagh vel ad agh er y gherrid er n'ghoaill toshiaght er karraghey eh, shen dy row ad rish bleeantyn cur eab er shaghney loayrt my-e-chione, myr shoh s'goan ren Tinvaal loayrt my-e-chione, eer dy dod sleih fakin dy row caghlaa mooar fo raad.
Ta Mnr Ramsey gra, tra nagh row ny politickeyryn çheet er as loayrt dy oney my-e-chione, dy vel shen eisht faagail reamys son fir chynnaghys, dy vel eh faagail reamys son ny far-skeealyn baljagh shoh mychione oc ooilley ve nyn shirreyderyn kemmyrk, as shen goll er jannoo er liorish y Reeriaght Unnaneysit nish, er-lesh. T'eh gra, myr shoh, bentyn da'n aght politickagh v'eh goll er goaill ayns laue, er-lesh dy row eh feer staghylagh as gyn thort as jeant dy olk rere y pholitickaght, ayns firrinys.
Ta Mnr Ramsey gra, dy persoonagh, dy vel eh smooinaghtyn dy vel paart dy chaghlaays mie son yn Ellan, as nagh vel oyr noi shen ve ain, as er yn oyr dy nee co-voodeeys cho beg t'ain, ayn ta sleih çheet dy ve ainjyssagh rish y cheilley, as dy vel shin cur enn er sleih myr fir er-lheh, cha nee myr oltey jeh possan ethnicoil er-lheh, ny cre erbee, myr shoh er-lesh dy vel mooarane jeh er ve feer vie son y chommynaght, agh dy vel eh boirit mychione ny eiyrtyssyn politickagh cummyssagh, as paart jeh ny aghtyn ta'n theay fakin shoh as yn aght nagh row ad goll er cur-rish dy kiart.
Ta shiartanse dy leih 'sy Reeriaght Unnaneysit gra dy vel Islam cur baggyrt er yn aght baghee ayns shen vees soit er y Chreestiaght, as gyn ourys ta sleih ayns shoh 'syn Ellan as y barel shen ocsyn. Ta Mnr Ramsey cur y feysht, vel shoh foast ny chommynaght Creesteeagh, as t'eh sheiltyn dy vel ny bun-eieyn Creesteeagh y heear nyn lhie fo ymmodee jeh ny eieyn ain er y gheynlaght as kiartyn deiney as myr shen, as dy vel eh sheiltyn dy vel y baggyrt jeh'n Islam fer jeh ny reddyn t'er ve currit stiagh ayn veih'n Reeriaght Unnaneysit, as dy by chosoylagh eh nagh vel eh bentyn da'n chooish ayns shoh, as veih shen foddee eh fakin, dy vel ymmodee jeh'n sleih ain t'er narraghey stiagh ayn veih buill gollrish yn Africafoddee ny smoo Creestee ny ta shinyn, dy vel ad goll gys y cheeill.
Ta Mnr Ramsey gra dy nee cooish cho doillee ee, as nagh vod sleih ceau neu-hastey jee, as nagh vod ad shirveish er kynnaghys noadyr, agh er-lesh, bentyn da reirey yn aght ta'n theay fakin eh – as dy vel eh freayll rish gra shoh mychione y dean son pobble jeh 100,000 - my vees y reiltys noa, yn Chiare as Feed noa, dy feer geearree caghlaa y skeeal er shoh, dy vel feme oc er geddyn rey rish y dean son pobble jeh 100,000. Er-lesh nagh vel eh ry obbraghey aght erbee, agh dy vel eh fakinit myr cur yn sorçh dy ghorrys foshlit son arraghey stiagh gyn streeaney,.
Ta Mnr Ramsey gra myr shoh dy vel shen un nhee foddee ad jannoo, dy vod y reiltys noa jannoo baghtal eh da sleih dy vel ad reirey y coarys arraghey stiagh, dy vel ad jannoo ny s'geyrey eh, myr shoh dy vel yn arraghey stiagh t'ain femoil as mie da'n chommynaght ain, as dy vel y çhaghteraght lajer elley, shen dy vel ny fir t'er narraghey stiagh ayns shoh jannoo seose olteynyn ychommynaght ain as oltaghey orroo, ta mestey stiagh as ta cooilleeney shirveishyn ymmydoil, myr shoh dy vel y paart shen ayn jeh gurneil agh yn aeraght jarrooagh shen neesht mychione mooadys y chommynaght t'ain as smoo caghlaays ayn
---oooOooo---
Va Mnr Ramsey loayrt mychione y reiltys ry heet, as hig shen dy ve ayn lurg y reihys mooar cadjin. Ta'n chooid smoo dy hirreyderyn – ny syrjey na 80% jeu – neu-chrogheydagh, myr shoh t'ad gobbraghey nyn lomarcan. Ga dy vel shiartanse dy pharteeyn politickagh ayn, cha nel olteynyn dy liooar jeu dy yannoo seose agh mynlagh beg, eer my vees dy chooilley oltey y phartee politickagh shen reiht.
Gyn parteeyn politickagh lesh leeideilee ayn hannah, cha nel teiyderyn ayns Mannin votal son reiltys erbee, jeh'n skian chiare, jeh'n skian yesh, jeh jeeragh 'sy vean. Cha nel fys erbee oc er yn sorçh dy reiltys vees çheet dy ve ayn, as shen ny lhie er ny feallee vees reiht. Tra ta'n Chiare as Feed noa çheet ry cheilley, eisht ta politickeyryn ennagh gra dy vel ad arryltagh dy ve'n Ard Shirveishagh, as t'ad soilshaghey magh ny eieyn oc, agh eisht ta barganey eddyr ny yeearreydereyn dy ve'n Ard Shirveishagh as olteynyn elley veagh arryltagh dy obbraghey rish fer jeu, foddee my vees y yeearreyder lowal shoh ny scryssey magh shen.
Magh ass shoh, foddee nagh nee lught-reill co-lhiantynagh eh vees çheet dy ve ayn. Foddee dy vel un oltey arryltagh dy ve'n shirveishagh son un ard jeh'n reiltys fo'n Ard Shirveishagh, agh cha nel shen dy ghra dy vel y peiagh shen coardail rish eieyn politickagh y pheiagh elley shen t'er jeet dy ve'n shirveishagh son ard elley.
Agh shen jeeaghyn gys y traa ry heet, tra bee'n Chiare as Feed noa-reiht ayn. Roish shen ta'n reihys mooar cadjin hene, as sleih agh nyn shirreyderyn. Ta Mnr Ramsey çheet er dooilleeid ec kuse jeu, as t'eh gra nagh jinnagh eh jerkal rish shirreyderyn ayns ny rheynnyn reihys as eiyrtys smoo orroo veih'n ghowaltys geayee treealit, Mooir Vannin, dy reayll nyn dost er y chooish, lesh yeearree son 87 turbine mooie veih coose hiar yn Ellan veih Kione Vaghal gys Kione Chonnaghyn, agh çheusthie jeh 12 veeiley veih'n choose, as cagh ny syrjey na'n Toor Eiffel.
Ga dy vel faaueyn nish dy beagh paart dy lectragh ysry gheddyn ec yn Ellan ass y çhalee shoh, cha row shen jannoo seose ayrn jeh'n treealtys ec y hoshiaght, lesh y lectraghys vees er ny ghientyn goll gys moggyl y Reeriaght Unnaneysit.
Ren y Turneyr Theayagh cur coyrle da shirreyderyn bentyn da'n shalee treealit, dy jinnagh ad soilshaghey magh y barel oc my-e-chione, my vees ad reiht, nagh beagh kied oc dy ghoaill ayrn ayns jannoo briwnys er y chooish.
Ta Mnr Ramsey gra, myr coyrle leighoil, er-lesh dy row eh mie dy liooar, gra, my vees peiagh ennagh loayrt dy jeeragh er y yeearree er-lheh shoh, eisht nagh vod ad goaill ayrn ayns yn oardagh dy yannoo briwnys urree, dy vel shen mie dy liooar, agh dy jinnagh eshyn jerkal rish shirreyderyn erbee ayns ny ardyn t'eh jannoo er jus dy reayll tostagh er coontey jeh shen, as er-lesh dy jinnagh peiagh ennagh ren keiltyn çheu-chooylloo jeh shen goll sheese ayns smooinaghtyn ny teiyderyn.
---oooOooo---
Ta Barrantee Garff gra dy row eh bunnys neu-phossible dy ve çhaghteryn ass-lieh cummaltee choud's ta'n oardagh bentyn da'n ghowaltys geayee treealit er ve goll er rish y vlein shoh chaie. Ayns yn screeuyn s'jerree oc da'n ving scrutee, ta ny barrantee gra dy row ad er nyn gumrail er coontey yn aght v'eh goll er jannoo.
T'ad er veeraghey dy row costys ny ooryn son offishearyn as ny barrantee va gobbraghey er y chooish jannoo seose mysh £20,000, agh nagh bee ad shirrey dy chosney er-ash y sym shoh.
Ta'n Barrantagh Marinda Fargher gra dy row ymmodee oieghyn eck gyn cadley choud's va'n oardagh goll er cummal, agh t'ee gennaghtyn dy vel y boayrd er n'yannoo e chooidshare son cummaltee.
Ta Bnr Fargher gra, ny by vie lesh ny barrantee insh da sleih ec y cheim shoh jeh'n oardagh, as dy vel ad kiart ec y jerrey jeh nish, as dy vel ad dy feer er n'ghoaill dy çhionn ayrn ayns shoh, as er-lhee dy vel ee er choayl blein jeh'n vioys eck, myr dooyrt ee rish y çhaglym yn oie shen, myr shoh dy row eh veih Mee Houney shoh chaie veih'n cheim jeh co-choyrle theayagh, kiart trooid Toshiaght Arree as Mee Vayrt gys yn chied er jeh ny çhaglymyn v'oc, myr shoh ooilley ny çhaglymyn shoh, ooilley ny docamaidyn shoh, cur eab er lhaih, cur eab er freayll corrym rish, as nagh vel ad agh sleih theayagh ayns shoh, as dy row eh feer, eer doolaneagh, as dy jinnagh ee gra bunnys neu-phossible dy chooilleeney eh dy slane.
Ta Bnr Fargher gra dy vel cleragh ny barrantee er nobbraghey ooryn elley gyn eeck, çheusthie jeh'n faill echey, as dy vel ad geearree karraghey shen my oddys ad, agh nagh vel costyssyn currit 'syn oardagh shoh. T'ee gra dy vel towse beg dy choyrle leighoil oc, agh nagh dod ad fordrail coyrle leighoil dy chooilleeney shoh dy slane as dy kiart, myr shoh dy row eh orroo goaill orroosyn hene eh, myr boayrd, as dy vel ad er n'yannoo nyn gooidshare dy jarroo, agh dy by vie lhieu cur bwooise da Martin – shen dy ghra cleragh y voayrd, Martin Royle – son yn obbyr t'eh er n'yannoo, da dy chooilley oltey y voayrd t'er chur palçhey jeh'n traa oc hene 'sy chooish shoh.
Ta Bnr Fargher gra dy vel ny barrantee geearree dy chur 'sy recortys eh dy row cumrail orroo, er coontey yn aght t'eh currit er bun, er-lhee, as 'syn oardagh dy vel ny lughtyn-reill ynndyoil foddey sheese y rolley jeusyn ta cur y barel oc, as dy vel shen er n'gholl noi oc, as foddee eer my Ellan dy vel eh er n'gholl noi ain neesht, er yn oyr vel yn oalaght ain mooie ayns shen dy hassoo noi lhiassaghey feer vooar gollrish yn eh shoh, foddee ymmyd y yannoo jeh palçhey dy chouyryn, as dy vel ad er nakin shen myr ayrn jeh'n vrialtys, as dy vel eh oyr son imnea.
Ta Bnr Fargher gra dy vel ny barrantee geearree tayrn geill 'sy screeuyn oc, y screeuyn s'jerree oc vees goll stiagh ayn, da'n neu-chormid shoh, da'n neu-veihaghey shoh v'ad dy ghennaghtyn ayns ve abyl dy ve hoilshaghey magh ny barelyn oc, barelyn cummaltee Garff, ayns aght mie dy liooar. T'ee briaght, row ad abyl dy yannoo shen, as t'ee gra dy dug ad eab er, as dy row ad er chur eab er greinnaghey ad, as row possan oc va nyn jaghteryn ass-lieh yn ard shoh, foddey ny smoo na dod ad rieau jerkal rish, as dy dooar ad ymmodee enmyn as palçhey dy choloayrtys.
Ta Bnr Fargher gra dy row sthap currit urree ayns Doolish er y gherrid liorish eear harvaant y steat va ny carrey jee, as dy row ee geearree cur booise daue son ny ta Garff er n'yannoo, as dy vel ad dy feer er n'yannoo nyn gooidshare dy cheau ard soilshey er y chooish shoh. T'ee gra dy vel ee faagit da'n co-chorp scrutee shoh nish, dy gheddyn magh ny vees kiart son Ellan Vannin, as nagh vel eh orrin agh treishteil dy vel ad cur geill da ooilley ny barelyn oc.
Ta Bnr Fargher gra dy bee'n screeuyn curit roish y theay, dy bee ablid ec sleih lhaih eh, lurg yn oie shen, dy jean eh goll gys y cho-chorp scrutee as dy bee eh docamaid theayagh çheusthie jeh lioarlann y vrialtys, as jeusyn ta thousaneyn dy ghocamaidyn ayn, thousaneyn as thousaneyn, as dy row ymmodee oieghyn eck gyn cadley cur eab er jannoo briwnys, agh vel shen er yn oyr dy vel kiarail eck, as dy vel ee er chur eab er cur-rish eh veih'n toshiaght, myr ta ymmodee jeu ayns shen er n'yannoo.
'Sy reihys mooar cadjin 2021, mastey ny 65 shirreyder v'ayn, va caghlaa emshyraght jannoo seose y tosheeaght smoo cadjin, as ren 38 shirreyderyn gra dy row eh ayns ny three tosheeaghtyn ec baare y vanifesto oc. Agh nish, queig bleeaney ny s'anmee, cha nel agh un hirreyder ass ny 82 shirreyder çheet er caghlaa emshyraght myr scanshoil 'sy reihys mooar cadjin shoh.
Chammah's shen, va daa oltey Partee Glass Vannin goaill ayrn 'sy reihys mooar cadjin queig bleeaney er dy henney, agh mleeaney cha nel peiagh erbee cur stiagh ass-lieh y phartee. Ta Screeudeyr Partee Glass Vannin, Andrew Langan-Newton, gra nagh vel shirreyderyn erbee er jeet er oai, dy row shirreyderyn cummyssagh oc ayns caghlaaghyn rheynn reihys er-lheh, agh nagh vel shirreyderyn er ve oc t'er n'gholl choud as fograghey magh, as dy vel yn oyr bunnidagh jeh partee politickagh, as jeh Partee Glass Ellan Vannin, dy vel shirreyderyn oc vees goaill ayrn ayns reihyssyn as dy ve reiht as eisht dy yannoo seose ayrn jeh caghlaa vees ry chummal seose son traa ry heet Ellan Vannin. T'eh gra nagh vel ad goaill ayrn 'sy reihys shoh, agh dy vel ad er n'ghoaill ayrn.
Ta Mnr Langan-Newton gra dy vel y partee politickagh jeih bleeaney dy eash, as dy row mysh 15 reihys er ve ayn ayns ny jeih bleeaney t'er n'gholl shaghey, as tra va shirreyderyn oc reiht ec y cheim ynnydoil harrish Ellan Vannin , dy vel paart feer scanshoil er ve oc ayns cur stiagh ayn caghlaa vees ry chummal seose son y cho-voodeeys as adsyn nyn jaghteryn er-nyn-son, myr shoh choud's nagh vel Partee Glass Ellan Vannin goaill ayrn dy jeeragh 'sy reihys shoh, dy vel foast mooarane oddys çheet dy ve jeant trooid Partee Glass Ellan Vannin as traa ry heet Ellan Vannin, lesh y phaart goll er.
Ta Mnr Langan-Newton gra, er-e-hon hene dy persoonagh, ta staydyn persoonagh echey as magh ass shen nagh vel eh er chur stiagh 'sy reihys shoh, agh dy persoonagh dy vel paart echey as dy jean eh tannaghtyn lesh as tayrn geill da'n phartee as da ny cooishyn t'ad smooinaghtyn dy ve scanshoil. T'eh gra dy vel foast paart son Olteynyn yn Chiare as Feed as Partee Glass Ellan Vannin, cur er y reiltys ve freggyrtagh, as dy beagh eh er ve ny share dy beagh Oltey yn Chiare as Feed jeh Partee Glass Ellan Vannin ayns shen, agh dy vel foast paart er-nyn-son, as dy vod ny 24 oltey vees çheet dy ve reiht goaill ayrn neesht 'sy phaart shen er yn oyr dy bee eh myr vondeish da dy chooilley fer jin.
Lesh agh un hirreyder y cheayrt shoh çheet er caghlaa emshyraght, shaghey shen ve'n choois smoo cadjin va shirreyderyn çheet er queig bleeaney er dy henney, ta Mnr Langan-Newton gra dy vod sleih jeeaghyn er myr paradox ayns blein as ta recortyssyn freayll rish çheet dy ve brisht er y vuilley jeh caghlaa emshyraght, bentyn da çhirmid, bentyn da thooillaghyn, as eisht dy vel eh cur feysht er yn oyr nagh nee cooish smoo ee, 2026, 'sy reihys, agh dy vel toshiaght er ve currit er jannoo red ennagh, myr shoh she paradox t'ayn.
Ta Mnr Langan-Newton gra nagh vel eh keeaylagh, ayns rieughid, er yn oyr dy lhisagh shin ve smooinaghtyn dy lhisagh red ennagh ve jeant eer ny s'leaie nish er yn oyr dy bee eh myr vondeish dooin, as son shickyrys dy jinnagh ad jeeaghyn son leeideilys ayns shirveishee noa ayns reiltys Ellan Vannin dy yannoo ny s'cleeirey eh yn oyr ta shin jannoo shoh, yn oyr ta feme er ve smoo preaysagh, as yn aght dy bee shen myr vondeish çhelleeragh da'n phobble ayns Ellan Vannin.
Gyn shirreyder erbee ass-lieh Partee Glass Vannin 'sy reihys mooar cadjin mleeaney, ta Mnr Langan-Newton gra dy vel ad freayll rish jannoo nyn gooidshare ayns ny staydyn oc, as dy vel ad smooinaghtyn dy vel mooarane dy chooilleeney. T'eh gra dy vel mysh 150 oltey ec Partee Glass Ellan Vannin ayns Ellan Vannin, as dy vel paart oc dy chooilleeney, as 'sy Ghaelg dy jinnagh eh gra dy vel foast ram dy chosney, myr Partee Glass Ellan Vannin, as
gys y nah reihys as myr shoh dy jean ad freayll rish jannoo nyn gooidshare.
Hug Bill Dale er bun yn sheshaght ghiastyllagh, Caarjyn y Traie, feed blein er dy henney dy reaghey as dy chur argid son glenney traieyn mygeayrt yn Ellan, T'eh gra dy vel imnea echey mychione sleih goll ersooyl veih jeeraghey er cooishyn glassey, as t'eh greinnaghey teiyderyn dy chur feyshteyn er shirreyderyn mychione vel ad ayns foayr jeh'n reiltys cooney lesh obbyr Caarjyn y Traie.
Ta Mnr Dale gra dy row conaant ec Caarjyn y Traie rish three bleeaney rish yn Rheynn Çhymmyltaght, Bee as Eirinys, as dy dooar yn sheshaght ghiastyllagh £30,000 dagh blein dy chooney lesh yn obbyr eck. Agh ta'n conaant shen er jeet gy jerrey nish, as ta Mnr Dale gra dy ren y Rheynn gobbal çheb dy yannoo conaant noa.
Ta Mnr Dale gra nagh vel eh aashagh son sheshaght ghiastyllagh erbee dy reirey cooishyn lesh yn argid t'oc, as dy bee fys er shen ec peiagh erbee vees cochianglt rish sheshaght ghiastyllagh. T'eh gra y raad ta'n seihll goll, as y lhiantyn neu-cheeaylagh hug argid ooilley mygeayrt as gyn aggle roish çheet dy ve fo lhiastynys feer, eer vooar, as er-lesh dy vel ourys ec dy chooilley pheiagh er cooishyn argidoil y phlanaid, er-lhimmey jeh ny 10,000 billioneyr as t'eh jeeaghyn nagh vel ad boirit mychione peiagh erbee.
Lesh reaghys y lught-reill chaie dy scuirr veih cooney lesh obbyr Caarjyn y Traie, er-lesh Mnr Dale dy jig y fogrey shoh myr yindys da'n chooid smoo dy eear Olteynyn yn Chiare as Feed, as er-lesh dy jean sleih feddyn magh dy row bunnys dy chooilley pheiagh smooinaghtyn dy row y reiltys cooney lhien hannah, er yn oyr dy ve row eh fogrit magh kuse dy vleeantyn er dy henney dy row ad er çhee cooney lhieu, as er-lesh dy row ad ooilley smooinaghtyn dy vel shen er n'gholl er dagh blein neayr's shen, as nagh ren Caarjyn y Traie jannoo musthaa my-e-chione tra va'n argid shoh scryssit magh kuse dy vleeantyn er dy henney.
Ta Mnr Dale gra dy vel Caarjyn y Traie cur eab er obbraghey ayns aght jarrooagh, liorish t'ad jeeaghyn er ny reddyn mie ta taghyrt as cha nee er ny reddyn sie, agh er-lesh, gyn ourys, dy vel yn chooid smoo dy Olteynyn yn Chiare as Feed feddyn magh, choud's t'ad geaishtagh rish shoh nish, nagh row eie erbee oc dy vel y reiltys cur da Caarjyn y Traie veg dy chooney.
Ta Mnr Dale gra dy ren eh fuirraghtyn jeh yioin derrey va enmyssey er ghooney son y reihys mooar cadjin noa dy yannoo y fogrey nagh vel ad geddyn cooney erbee veih'n reiltys, as dy vel eh treishteil dy jean ny shirreyderyn cur geill da shoh, as foddee tra ta'n Chiare as Feed reiht dy jean ad smooinaghtyn er ny by vie lhieu jannoo dy chooney lhieu.
Ta Mnr Dale gra nagh vel ad geearree monney, as er-lesh nagh vel monney sleih 'sy reiltys ta cosney ny sloo na'n £30,000 va goll er cur daue dagh blein, as nagh vel eh agh beggan ny syrjey na'n faill vioghee son un pheiagh. T'eh gra, mannagh vel ad cooney lhieu, nagh shen dy ghra dy jig jerrey er Caarjyn y Traie er chor erbee, dy jean ad freayll rish goll dy bragh, nagh vel feysht erbee mychione shen, myr shoh nagh lhisagh peiagh erbee smooinaghtyn dy vel shoh cowrey raauee dy vel ad er çhee dooney Caarjyn y Traie, agh by vie lhieu paart dy chooney.
Agh foast ta'n feysht shen ayn, yn oyr dy vel polaseeyn er cooishyn glassey jeeaghyn dy ve ec keim foddey ny sinshley 'sy reihys mooar cadjin shoh? Son shiartanse dy leih, smoo scanshoil eh reaghey cooishyn sthie roish cur eab er doolaneyn fo'n theihll s'lhea. Ta costys bea foast gennaghtyn feer ard son ymmodee sleih 'syn Ellan, as ta thieys jannoo seose doileeid nagh vel er jeet dy ve veg ny sassey ayns ny queig bleeaney t'er n'gholl shaghey, as ta sleih geearree cur er y reiltys obbraghey smoo fondagh as ec costys sloo.
Agh foddee nagh vel cooishyn glassey cho baghtal y cheayrt shoh er yn oyr dy vel ad jannoo seose hannah paart jeh ny vees taghyrt ny ny vees treealit.
Va'n lught-reill chaie çheet er shaleeyn son bree vees aa-noaghey myr aght dy ghoaill ayns laue creoighys y chostys bea, lesh plannyn son gowaltys geayee er y thalloo ec Earystane as y gowaltys geayee mooie veih'n choose, Mooir Vannin, as lesh skeimyn dy chooney lesh sleih jannoo smoo fondagh bentyn da bree as lheittrimmys er troggal thieyn noa lesh coayrssyn çhiass vees jannoo ymmyd jehconney fossil erbee.
Ta shickyrys bee jannoo seose tosheeaght son kuse dy hirreyderyn, lesh eamyn son bishaghey 'sy towse dy vee ass yn Ellan vees goll er ee ayns shoh, as myr shoh nagh vel shin nyn lhie wheesh er ymmyrkey stiagh yn chooid smoo jeh'n vee ain, as 'syn aght shen dy yannoo ny sloo yn towse dy charbon cochianglt rish y gheuley bee.
Jerrey Souree, hooar Tinvaal Tuarystal son 2025-26 er yn aght ta reddyn er n'gholl er oai bentyn da Caghlaa Emshyraght, as rere shen ta 10% ny sloo dy charbon er ve currit magh ayns shoh neayr's 2018. Agh v'eh soilshaghey magh neesht dy row gaue nagh jinnagh yn lieh ayrn jeh ny shey kerrooyn orroo t'eh jeeaghyn cooilleeney y dean oc dy ve ec nett zero liorish 2050 – red ennagh ren Tinvaal jannoo femoil rere yn leigh.
Agh lesh çhaglymyn ayns ny rheynnyn reihys son teiyderyn dy clashtyn shirreyderyn as cur feyshtyn orroo, foddee dy jig cooishyn glassey dy ve scanshoil, ga nagh vel ad imraait ayns manifestoyn ny shirreyderyn.