Now Playing

Eddie Floyd

Knock On Wood

Traa dy Liooar 22ah Mean Souree 2026

Meeryn ass Traa dy Liooar, Jelune 22ah Mean Souree 2026

Er y gherrid ta Billey Oltey Preevaadjagh, Billey Geddyn Baase lesh Cooney, er jeet dy ve cooish vooar, er yn oyr dy row eh coardit ec Olteynyn Tinvaal as currit gys Airaght Chairys y Reeriaght Unnaneysit, agh va ymmodee feyshtyn oc mychione y Villey, as fy yerrey dooyrt ad nagh dod ad coardail rish cur eh dy gheddyn Kied Reeoil 'syn aght v'eh draghtit, er yn oyr nagh row y Billey hene çheet er cooishyn scanshoil myr ayrn jeh'n clattys hene, agh va faagit dy ve jeant ayns fo-clattys. Va'n Airaght Chairys gra nagh row shen yn aght kiart, as dy lhisagh ny cooishyn shoh jannoo seose ayrnyn jeh'n Villey hene, dy yannoo ny stroshey eh, shaghey ve ayns fo-clattys as gaue dy beagh doolane currit fo 'sy Whaiyl Oarpagh son Cairyssyn Pobble.   

Va'n Billey currit roish ec Oltey yn Chiare as Feed son Rhumsaa, y Fer-lhee Alex Allinson, as lesh cooney Shamyryn y Turneyr Theayagh va straih dy lhiassaghyn draghtit, as va'n Fer-lhee Allinson treishteil dy beagh caa dy chur ad shoh roish Tinvaal, dy jinnagh Olteynyn  coardail roo, as 'syn aght aa-chummit dy jinnagh y Billey goll reesht gys yn Airaght Chairys, as y cheayrt shoh dy beagh eh freggyrtagh da ny imneaghyn shen, as dy beagh eh currit son Kied Reeoil. 

Roish my row caa da ny politickeyryn resooney magh ny lhiassaghyn noa-ghraghtit da'n Villey, va troddaneyryn taishbyney noi'n Villey reesht. Ta'n Fer-lhee Graham McAll oltey jeh'n possan troddanagh, Currym Kiarail Vannin, as t'eshyn fer jeusyn as ta imnea oc mychione eiyrtys y Villey shoh, my vees bree currit da myr Slattys, dy jean eh goll noi y Choardailys Oarpagh er Cairyssyn Pobble. T'eh cho boirit dy vel eh er chur sarey da turneyryn dyyannoo baggyrt er y Rheynn Slaynt as Kiarail y Theay dy bee cooish leighoil jeant my vees bree currit da'n Villey. T'eshyn hene noi Geddyn Baase lesh Cooney.

Ta'n Fer-lhee McAll gra dy row ad geearree barel leighoil neu-chrogheydagh, jinnagh ny lhiassaghyn treealit shoh da'n Villey Geddyn Baase lesh Cooney ve freggyrtagh da'n Choardailys Oarpagh er Cairyssyn Pobble, as dy vel ad smooinaghtyn dy by chosoylagh eh nagh jean eh ve freggyrtagh da'n Choardailys shen jeh cairyssyn pobble bunnidagh, as er yn oyr shen dy vel ad smooinaghtyn foddee dy oddys eh y ve foshlit da doolane. 

Ta'n Fer-lhee McAll gra dy vel ny eiyrtyssyn'sy ghaue, as dy vel un chooish, ayns geddyn baase lesh cooney myr t'ad dy hoiggal eh, nagh nee fir faillt y reiltys ta cooilleeney yn shirveish, as myr shoh dy vel yn imnea, rere y villey ain, dy bee fir faillt y reiltys ad, as er yn oyr dy vel ad gobbraghey da'n reiltys dy vel gaue ayn foddee dy jean ad cur preays neu-chooie er y reaghys. 

Ta'n Fer-lhee McAll gra dy vel ad smooinaghtyn dy vel foddee baarnaghyn ayns ny lhiassaghyn myr t'ad er ve draghtit, as nagh vel ad co-hassoagh. T'eh gra nagh vel y Billey shoh agh 19 duillagyn ayns lhiurid, dy vel eh cho giare, as dy lhisagh towse feer vooar dy vyn-phoyntyn ve scruit 'sy vun-clattys, dy yannoo shickyr jeh sauçhys, as faagail dy chooilley red gys fo-clattys, dy nee marran eh, dy vel feme er kerey magh dy mooar eh, dy vel fys dy feer er ny ta shin dy gholl stiagh ayn – c'raad nee shoh taghyrt, ny costyssyns as myr shen.

Ta'n Fer-lhee McAll gra, dy feer neu-chadjin, dy vel shoh er ve currit-lesh, ny lhiassaghyn cramp shoh goll er cur gys Tinvaal, vees dy kiart leighoil, er yn oyr y vel lhiassaghyn çhagnoil er ve currit-lesh gys Tinvaal roish nish, agh nagh vel shoh goll trooid yn oardagh cadjin, jeh scrutaght jeh myn-phoyntyn, ronney er ronney, lesh lhiassaghyn. T'eh gra nagh vod lhiassaghyn ve currit gys shoh ayns Tinvaal, myr t'eh dy hoiggal eh, myr shoh dy vel shoh caghlaa dy feer veih'n oardagh cadjin deynlagh ain er coontey y driss dy chur eab er geddyn eh coardit roish jerrey y seshoon, myr shoh dy vel shen jannoo seose imnea neesht.

Er-lesh y Fer-lhee McAll dy vel y red lane scanshoil, shen yn oardagh deynlagh, as er-lesh dy vel shen red yindyssagh, as foast dy vod mayd jannoo argane dy caarjyssagh rish y cheilley mychione ny vees jannoo red ennagh sauçhey dy jarroo, as myr shoh dy vel feme ain er daa heu yn argane, er-nonney fy yerrey hoal cha bee veg ain agh boghtynid, myr shoh dy jean ad cur arrym da'n oardagh deynlagh, agh dy vel feme er ny arganeyn shoh ve ain rish y cheilley, dy vod mayd geddyn yn eiyrtys share son dy chooilley pheiagh, as nee baghtal dy vel aigney tromlagh Olteynyn yn Chiare as Feed ayns foayr jeh'n vun-eie jeh geddyn baase lesh cooney, agh dy vel y jouyl ayns ny myn-phoyntyn.

Ta'n Fer-lhee McAll gra dy vel ymmodee jeh ny bun-eieyn shoh rere y Choardailys Oarpagh son Cairyssyn Pobble bentyn da goaill bioys hene lesh cooney, as nagh row prowalys jeant jeu ayns quaiyl, as er y fa shen dy vel feme ayn dy feer son y clane Oarpey, as dy vel y Reeriaght Unnaneysit neesht, nee y Billey shen çheet back nish, Billey y Reeriaght Unnaneysit, as s'cosoylagh eh nagh vel shen freggyrtagh 'syn un aght nagh vel y Billey Manninagh, as dy vel Billey Jersey, as s'cosoylagh eh nagh vel eh freggyrtagh noadyr, myr shoh dy by feer lickly eh dy bee doolane 'sy Whaiyl Oarpagh son Cairyssyn Pobble, nee jannoo baghtal eh son y clane Oarpey ny vees sauçhey, ny nagh vees sauçhey, as dy vel eh sheiltyn dy vel yn feysht, cre'n lught-reill hig fy yerrey roish y Whaiyl.  

Ta'n Fer-lhee McAll gra, derrey vees eh baghtal dy vel y Whaiyl Oarpagh coardail rish Ellan Vannin, ec y traa shen er-lesh dy beagh ad er jeet gys jerrey y raad, agh ny yeih dy vod ad son shickyrys foast jannoo troddan, my v'ad smooinaghtyn dy row eh neu-sauçhey, dy chur er y leigh ve scryssit magh, agh dy vel shen foddey sheese y raad.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy vel y Cordailys Oarpagh feer foshlit da bun ve currit er, as dy row yn un stayd cheddin ain tra va shin aa-chummey y leigh ain er mooghey mwaneyn, as dy row caghlaaghyn peiagh baggyrt dy jinnagh ad cur shoh roish quaiyl dy beagh y slattys coardit ain mannagh row eh biallagh da cairyssyn pobble. T'eh gra, ayns rieughid, dy row eh, as dy row shen myr v'eh as dy row eh reen as nagh row doolane er ve currit fo, as dy feer dy vel ain paart jeh'n leigh share bentyn da mooghey mwaneyn ayns ny Hellanyn Goaldagh son shickyrys, mannagh vel eh ayns yn Oarpey Heear, t'er ve speeideilagh erskyn credjue bentyn da cur reih da mraane.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy vel ny t'ad cur eab er jannoo lesh geddyn baase lesh cooney cosoyley rish shen, dy vel ad cur-rish earroo feer vooar dy heeraghyn trooid magh yn Oarpey as lughtyn-reill mygeayrt y theihll as ta geddyn baase lesh cooney oc, as paart jeu rish jeihyn dy vleeantyn, as dy vel shen t'ad cur eab er jannoo, shen dy yannoo arrish jeh cliaghtey share, as dy chur yn aght share dy chur ny shirveishyn gys pobble Ellan Vannin. T'eh gra, lesh ooilley ny leighyn shoh, dy vod doolane ve currit foue liorish sleih ta failley turneyryn, as dy vel shin er nakin shen roish nish, as 'sy Reeriaght Unnaneysit dy vel possanyn-traastee eer nish vees plannal dy chur reiltys y Reeriaght Unnaneysit roish quaiyl my vees ad coardail rish y leigh.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra, bentyn da'n Whaiyl Oarpagh, dy chur cooish roee dy vel feme er sleih ve currit-rish dy olk liorish yn leigh, as dy vel eh orroo goll trooid ooilley vees taghyrt dy ynnydoil bentyn da feaysley ynnydoil, roish my vod sleih cur-lhieu eh gys y Whaiyl Oarpagh. T'eh gra nagh vel leigh ain, er chor erbee, as bree currit da foast, myr shoh er-lesh dy vel eh foddey ro voghey dy ghoaill toshiaght er baggyrt er yn ard whaiyl ain lesh cooish leigh.

As ayns Soie Tinvaal Mean Souree ren Tinvaal coardail rish lhiassaghyn da Billey Geddyn Baase lesh Cooney, as myr shoh bee y Billey currit reesht gys Airaght Chairys y Reeriaght Unnaneysit son Kied Reeoil. Ren yn Airaght Chairys briwnys dy lhisagh y Billey goaill stiagh myr ayrn jeeragh jeh shiartanse dy chooishyn scanshoil dy ve biallagh da'n Choardailys Oarpagh son Cairyssyn Pobble, shaghey faagail ny cooishyn shen dy ve currit-rish ayns fo-clattys. 

Va cree ny cooish nagh row saaseyn coadee dy liooar currit stiagh dy jeeragh myr ayrn jeh'n Villey hene. Va'n Billey currit roish myr Billey Oltey Preevaadjagh liorish Oltey yn Chiare as Feed son Rhumsaa, yn Fer-lhee Alex Allinson, as  v'eh draghtit dy chur pooaraghyn dy yannoo fo-clattys bentyn da ny cooishyn shoh, agh er-lesh yn Airaght Chairys, veagh fo-clattys ayns gaue jeh doolane ve currit fo 'sy Whaiyl Oarpagh son Cairyssyn Pobble er yn oyr nagh beagh eh cho lajer as bun-clattys. 

Va caghlaaghyn barel mastey Olteynyn Tinvaal tra v'ad resooney magh ny lhiassaghyn da'n Villey, va draghtit son yn Fer-lhee Allinson liorish Shamyr y Turneyr Theayagh. Ta Oltey y Choonceil Slattyssagh, Gary Clueit, gra, tra ta peiagh vees geddyn baase ayns pian as gyn ablid dy haghney yn injillid jeh ve abyl dy ghoaill ayns laue eer y fer smoo bunnidagh jeh jannoo corpagh pobble er-e-hon hene, as lurg da sur-smooinaghtyn er dy chooilley red, briaght son feaysley, as dy vel eh inshit da reesht as reesht dy vel eh ersyn surral, ass-lieh adsyn nagh vod  surranse liorish coayl eh, dy vel shen neesht ny phreays vees currit er peiagh as aigney echey hene.

Ta Mnr Clueit gra dy vel y commynaght ain graue-aashagh bentyn da baase, as dy vel shin cur-rish eh myr failleil, shaghey jerrey jeb bioys, as myr shoh dy vel shin er chiaddey resooney magh vees scrutaghey dy chooilley phreays vees cowraghey magh y derrey raad, agh vees casherickey dy chooilley phreays vees cowraghey magh y raad elley, agh dy vel y cair son bioys phreevaadjagh, yn aigney hene vees coadit liorish Ronney 8, goll yn daa raad. T'eh gra dy vel eh coadey y peiagh noi ve seiyt gys baase nagh vel eh geearree, as dy vel eh coadey y peiagh noi ve cummit noi'n aigney soit echey ayns bea dy hurranse, voee v'eh geearree dy faagail. 

Ta Mnr Clueit gra dy vel eh pohlldal ny saaseyn coadee ayns ny lhiassaghyn shoh gyn leaystey, as bentyn da shen dy vel eh cummal seose un vun-eie dy shickyr, dy lhisagh saase coadee v'eh ny ghiat, cha nee ny voalley, as dy vel yn oyr jeh dy yannoo prowalys vel reih firrinagh, cha nee dy yannoo lhiettrimmys er y reih cho leah's t'eh er ve soilshit magh dy ve firrinagh.

Ren Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Veanagh, Chris Thomas, cur roish yn argane dy lhisagh y Billey shoh ve scryssit magh as dy lhisagh Billey noa ve currit roish ec reiltys y nah lught-reill. Ta Mnr Thomas grady vel eh er çhee cur kione er yn oraid echey as eh jannoo ymmyd jeh kuse dy fockleyn-F mychione yn ynnyd ta shin ayn.  Shegin dou gra nagh vel shen yn aght 'sy Ghaelg. T'eh gra dy vel eshyn er n'ghra dy mennick dy vel lheamyssyn 'sy Villey shoh, agh lhig dooin treishteil nagh vel lheamyssyn baasoil ayn, as foast nagh vel eh geddyn Kied Reeoil, as eisht dy bee mayd ooilley jeeaghyn bolvaneagh, as lhig dooin treishteil son shickyrys nagh vel lheamyssyn ayn cho bunnidagh as v'ayn roish nish, as son shickyrys dy vel ny lhiassaghyn shoh goll y raad kiart, agh t'eh briaght, nagh bee eh ny share ayns rieughid dy gheddyn barel jeh fir oayllee myr va oc ayns Westminster, myr va oc ayns Jersey ayns rieughid dy chooney lhien ayns y nah fockle-F echey, as shen treisht 

Ta Mnr Thomas gra dy vel shoh t'ad ooilley çheet er, treisht, dy vel eh treisht ayns yn daa yeig jeu, 'sy dussan yindyssagh ta cur-lhieu y Billey shoh, dyn y wooise da dy chooilley red vees ceaut orroo, dy gholl er y toshiaght dy vel eh ayn ayns rieughid, dy row ec Ellan Vannin yn chied pheesh dy clattys bentyn da shoh ayns ny Hellanyn Goaldagh, as dy vel shen y trass fockle-F t'eh geearree çheet er, as shen ard ghoo. T'eh gra dy vel eh ard ghoo er yn oyr dy vel shoh yn chied voayl as ta slattys geddyn baase lesh cooney echey, ayns Ellan Vannin. 

Ta Mnr Thomas gra, ny yeih, dy vel ard ghoo dy tappee çheet dy ve drogh ghoo my vees eh goll fragym, as dy vel shen ny v'eh cur eab er coadey noi. T'eh gra dy bunnidagh dy vel yn Chiare as Feed, Tinvaal, Ellan Vannin, ro leagharagh dy ve ayns rieughid ynrican bentyn da ard ghoo as dy vel red ennagh er ny chooilleeney. T'eh gra dy vel son gra rish y resooney magh y laa shen y resooney magh jeh meïr chrosht, er yn oyr nagh vel fer erbee jeu geearree shoh dy gholl sheese, dy vel dy chooilley fer jeu geearree shoh dy ve cho mie as oddys eh y ve, agh dy vel ad jannoo shoh cho doillee as oddys ad, er-lesh, son Shamyr y Turneyr Theayagh, as eer son y Fer-lhee Allinson. T'eh gra dy vel eh treishteil dy jarroo dy vod y Turneyr Theayagh as y Fer-lhee Allinson freggyrtagh da'n doolane t'eh er chur foue fy yerrey hoal.

Va'n Fer-lhee Allinson er n'ghra roish y resooney magh ayns Tinvaal dy ren ny lhiassaghyn noa niartaghey saaseyn coadee y Villey as dy row shen foddey ny shickyr my vees doolane çheet fo. Fy yerrey, ren tromlagh dy olteynyn coardail rish, lesh shey olteynyn jeig ayns foayr jeu as shey jeu noi oc ayns yn Chiare as Feed, as queig olteynyn ayns foayr jeu as un oltey noi oc 'sy Choonceil Slattyssagh.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy vel eh smooinaghtyn dy dooar ad y coyrle leighoil kiart, as er-lesh dy vel y Turneyr Theayagh cleeir dy bollagh dy vel y Billey ain biallagh da Cairyssyn Pobble, as ny ta'n Airaght Chairys er n'ghra, shen ynrican dy yannoo shickyr dy bollagh nagh voddagh foddee doolane ve currit fo 'sy Whaiyl Oarpagh, dy by vie lhieu ayrnyn elley dy ve currit stiagh 'sy Villey, myr shoh dy vel eh y shickyrs frea shen, saaseyn coadee frea, 'sy vun-clattys hene, v'ad geearree, fakin ny v'er haghyr roish shen ayns lughtyn-reill elley.

---oooOooo---

Treealtys elley va roish Soie Tinvaal Mean Souree, va'n Shirveishagh son Slaynt as Kiarail y Theay, Claire Christian, shirrey vote arbylagh dy gheddyn £20.8 millioon punt elley dy lhieeney y vaarney veih argid ceaut rour 'sy vlein argidoil shoh chaie, 2025-26, er shirveishyn slaynt as kiarail. 

Va £19 millioon son argid ass çheet stiagh, as va £1.8 millioon ass bun-argid dy chur kione er yn chied cheim jeh Claare Jannoo Noa-Emshiragh Endoscopy. Ta'n oyr son cur bun-argid son y chlaare endoscopy dy yannoo shickyr as dy niartaghey shirveishyn 'syn Ellan dy chur enn er kanghyr as shirveishyn endoscopy eginagh, as dy jean shoh cooney dy haghney costyssyn syrjey 'sy traa sodjey as gaueyn clinicoil ayns cur surransee ersooyl veih'n Ellan.

Ta Bnr Christian gra dy row yn un phreays smoo, shen v'ayns faill olteynyn y wirran, as dy row shoh çheet cooidjagh rish feme er Kiarail Vannin cummal seose keimyn sauçhey ayns kiarail eginagh, ayns shirveishyn gyere 'sy thie lheihys, ayns slaynt inçhynagh as 'sy cho-voodeeys, as ad shen costal £12.2 millioon.

Va oyryn elley son ceau rour car ny bleeaney argidoil, va goaill stiagh : 

  • towse baarit ny smoo va jerkit er kiarail chramp son surransee lesh staydyn tromey 'sy traa sodjey;
  • costyssyn vees gyrjaghey son lheeys er-lheh currit ec kiareyderyn 'sy Reeriaght Unnaneysit;
  • tooilley sleih currit son lheeys bentyn da slaynt inçhynagh;
  • cur shirveishyn lhee son spoyrt jeshaght;
  • shirveishyn jeh'n lheid as kiarail slaynt 'sy phryssoon as y carbyd lhee aer.

Ga dy ren Kiarail Vannin ceau rour ooilley cooidjagh, ec yn un traa ren ee spaarail £9.9 millioon trooid saaseyn smoo fondagh 'sy vlein argidoil, va goll erskyn ny va currit urree dy spaarail, va 2% jeh'n chlaare argidoil eck. Ta'n Rheynn Slaynt as Kiarail y Theay gra dy jean eh freayll rish jannoo reddyn 'sy traa sodjey dy yannoo ny sloo y gaue jeh ceau rour 'sy traa ry heet.

Ren 19 dy Olteynyn yn Chiare as Feed ceau teiy ayns foayr jeh'n treealtys, lesh kiare olteynyn noi echey, as 'sy Choonceil Slattyssagh va ny shey Olteynyn lesh un choraa ayns foayr jeh.

Ta Bnr Christian gra dy vel eh feer scanshoil dy vod ad soilshaghey magh, ny t'er ve ayn ayns ny queig bleeaney shoh chaie – as nagh row ish paart jeh agh ayns ny 18 meeaghyn shoh chaie – agh harrish ny queig bleeaney shoh chaie ny t'ad er n'yannoo dy hareaghey shirveishyn, as yn aght ta'n aggyrt er vishaghey. T'ee gra dy by vaghtal eh dy  jean y theay clashtyn reddyn gollrish pobble vees çheet dy ve ny shinney as dagh peiagh er-lheh as ymmodee caghlaaghyn feme echey nish, shaghey un feme ynrican, as dy vel shoh nheeghyn rieugh 'sy chooish, agh nagh vel shin mie ayns insh shen da sleih.

Ta Bnr Christian gra neesht dy vel ad er cur stiagh ayn shirveishyn, tra ta sleih smooinaghtyn er Shirveish Coyrle as Kiangle Kiarail Vannin, dy vel shen ny shirveish thalk-noa, as ny claareyn-argidoil jeant ny smoo çheusthie jeh'n ard slaynt inçhynagh, as reddyn gollrish shen, myr shoh dy vel feme oc ayns rieughid er goaill toshiaght er insh shen da sleih, as jeeaghyn, Jerrey Souree, er cur-lhieu tooilley fys da'n theay mychione ny t'er jeet lhieu ayns ny queig bleeaney shen, as ny t'er jeet lesh Kiarail Vannin, as er-lhee dy beagh shen feer, eer scanshoil as chooneydagh er-nyn-son – as liorish er-nyn-son ayns shoh, t'eh jeeaghyn dy vel Bnr Christian çheet er y theay.

Ta Bnr Christian gra, veih çheu y theay, dy vel ad fakin y scarrey ayns jees shoh, as dy jeeragh ny t'ad dy ghra, nagh vel ad gennaghtyn dy vel ad geddyn ny smoo son yn argid oc, ny smoo son argid ny tackeydee t'er ve ceaut er, agh dy nee baghtal eh dy vel feme er smooinaghtyn er costyssyn y wirran oc, as dy nee 80% eh vees orroo eeck cosoyley rish y Reeriaght Unnaneysit – as er-lhiam dy vel ee gra dy vel 80% jeh'n chostys ooilley cooidjagh jeh Kiarail Vannin goll ayns faill da'n wirran – as t'ee gra dy vel shen costys mooar bentyn da'n çheshaght, as dy vel ny shlee na 3,000 fer faillt oc.

Ta Bnr Christian gra dy vel ny ardyn elley shoh, as dy vel feme orroo dy jarroo er jannoo shickyr dy vel y theay toiggal shen, myr shoh, tra t'ad çheet back, as dy vel ad er jeet back, as yn laa roish shen, Jecrean yn 17 Mean Souree, dy row y vote arbylagh er ny phohlldal, er yn oyr dy row ad feer, eer, eer chleeir veih'n toshiaght tra haink ish dy ve ny Shirveishagh, dy row ardyn gyn argid dy liooar currit daue 'sy chlaare argidoil va currit daue, as nagh row shen yindys son Olteynyn ayns çheet as ayns shirrey y vote arbylagh shoh.

Ta Bnr Christian gra, car ny bleeaney shen, dy nee baghtal eh dy row ny reaghyssyn shen oc as lioroo oddagh ad er n'yannoo ny sloo obbraidyn myr reih, ad dy jinnagh shen er n'yannoo ny s'lhiurey traaghyn faarkee as y lheid myr shen. T'ee gra nagh row ad shen nyn reaghyssyn va ish gennaghtyn dy lhisagh ad ve jannoo, as dy row ad er hayrn geill daue dy row ad shoh ardyn as feme oc er tooilley argid ve currit daue. T'ee gra dy row eh orroo fakin yinnagh ny gaueyn shen çheet dy ve ayn car ny bleeaney, as dy ren ad.

---oooOooo---

Lurg imnea er y gherrid mastey olteynyn Bing y Wirran Lhee ayns Thie Lheihys Noble mychione yn earroo dy lhiabbaghyn ta ry gheddyn ayns shen 'sy lhing shoh, as v'ad cur eam son 50 lhiabbee elley dy ve currit stiagh ayn çhelleeragh, va aa-scrutaght tappee neu-chrogheydagh jeant  ayns jeih laghyn liorish skimmee as Peter Gent y leeideilagh jeh. 

Ta'n tuarystal va jeant oc jannoo briwnys, dy chur stiagh ayn tooilley lhiabbaghyn gyn cooilleeney reddyn dy gheddyn rey rish doilleeidyn bunnidagh, nagh jinnagh shen veg agh lhieeney ny lhiabbaghyn elley bunnys çhelleeragh, veagh vondeish agh yn un cheayrt shen, agh lurg shen dy beagh ny doilleeidyn bunnidagh foast ayn.
Bentyn da'n Rheynn Eginagh, ta'n tuarystal gra nagh vel saase erbee dy stiurey surransee dy clinicoil gys y çhirveish s'cooie da ny femeyn oc son kiarail. T'eh gra dy vel eh goaill stiagh surranse ta goll son shirveishyn er-lheh, son kiarail preaysagh, son gortyn, son myn-çhingys, son trauma, son cooishyn marrey nagh vel scarrit as son aa-vioghey, as er yn oyr shoh dy vel strooghyn boghtey dy hurransee ry akin. 

Ta'n tuarystal gra nagh vel yn Unnid Lhee Gyere gobbraghey myr un unnid, as nagh vel cassanyn jeant magh ny co-oardrailagh son Lhee Gyere dy reirey surransee nagh vel tannaghtyn ayn agh rish traa giare.

Hug yn aa-scrutaght enn baghtal jeh stayd preaysagh lurg king shiaghtin, as dy vel ny lhiabbeeyn son surransee sthie jeeaghyn dy ve son y chooid smoo goll er ymmydey liorish shanstyryn as surranse annoon.  

Bentyn da fwirran sheckteragh Kiarail Vannin, ta'n aa-scrutaght gra dy vel keeayll chionnit vie ec ny olteynyn jeh ec y traa t'ayn jeh'n doolane currit fo liorish y stroo as y reayn s'lhea dy vreeaghyn dy chliaghtey share soit 'sy Çhirveish Claynt Ashoonagh, agh t'eh goaill tastey dy vel y doolane fo'n wirran shoh, shen cooney lesh cumraagyn as sloo keeayll chionnit oc dy hareaghey shen.  Ta'n tuarystal çheet er yn ablid dy yannoo freggyrtagh ny vees taghyrt 'sy rheynn eginagh as 'syn Unnid Lhee Gyere as ayns ny wardyn, lesh fys ry gheddyn çhelleeragh er sleih ve currit magh ass y thie lheihys shareaghey dy mooar y coarys t'ayn nish, vees jeant er laueyn, as feme er reddyn çheet dy ve bun-earrooagh.

Ta'n aa-scrutaght çheet er y chultoor neesht, as gra dy vel eh gennaghtyn dy vel sleih cur foill er y cheilley as dy vel sleih gobbraghey dauesyn hene, shaghey cooidjagh myr fwirran.  Ooilley cooidjagh ta'n tuarystal çheet er ymmyrkey as fraueyn dowin jeh as doilleeidyn lesh y chultoor, lesh cooishyn cramp ayns jeh'n lheid as sleih treishteil ayns y cheilley, ymmyrkey teiyagh, plannyn bentyn da obbyr ny fir lhee choyrlee ta ouryssagh, plannal ayns sailanyn, as sleih shirrey dy haghney coaryssyn cadjin dy reill, as mannagh vel y thie lheihys geddyn rey rish shoh, nagh neeu eh geddyn stiagh lhiabbaghyn elley. 

Va feyshtyn er Bnr Christian ayns soie Tinvaal Mean Souree, as t'ee grady row yn aa-scrutaght er yn earroo dy lhiabbaghyn ry gheddyn jeant as clouit y laa roish shen, as va shen dy ghra Jelune shoh chaie, yn 15 Mean Souree, as dy row y tuarystal currit da'n Rheynn lioris y chiareyder neu-chrogheydagh mooie y 29 Mee Voaldyn. T'ee gra dy row y Rheynn as Kiarail Vannin nish aa-scrutaghey y tuarystal trooid oardaghyn cadjin y reiltys, as dy daink leeideilys y Rheynn as Kiarail Vannin quail ec y chaa s'leaïe oc, Jeheiney y 12 Mean Souree, dy loayrt mychione ny moyllaghyn jeh'n tuarystal, as dy jean Kiarail Vannin as fir oik y Rheynn lhiassaghey plan jantys draghtit liorish y 24 Mean Souree son loayrt mychione ec çhaglym y Rheynn Slaynt as Kiarail y Theay. 

Ta Bnr Christian gra dy row y çhaghteraght ec cree y tuarystal nagh jean cur  stiagh ayn tooilley lhiabbaghyn gyn caghlaaghyn elley cooneydagh feaysley ny femeyn 'sy traa sodjey ayns slaynt as kiarail y theay ec pobble yn Ellan, as dy lhisagh y vun-dean dy niartaghey obbraghyn as oardaghyn. T'ee gra nagh vel aght feayslee er-lheh ayn, agh trooid leeideilys lajer, as co-obbraghey rish parteayssyn as slane-jeeanid y wirran neu-chadjin ain 'sy strane toshee, dy vel ad goaill jantys reaghyssagh dy livrey yn aght jeant ny share ta'n commynaght ain toilçhin. 

Ta Bnr Christian gra dy vel yn aa-scrutaght cur shickyrys leagharagh eddyr dy stiurey yn eer nah cheim, as lhiassaghey strateish 'sy traa sodjey dy ve freggyrtagh da aggyrt harrish y choarys slaynt as kiarail ain. 

Ayns freggyrt da feysht currit er Bnr Christian liorish Oltey yn Chiare as Feed son Carbory, Balleychashtal as Malew, Jason Moorhouse, mychione y traa va ceaut er cummal yn aa-scrutaght as clou y tuarystal, fakin dy nee aa-scrutaght tappee v'ayn, as row draghtyn elley jeh'n tuarystal oc roish my daink y tuarystal shoh dy ve clouit, ta Bnr Christian gra, ayns Tinvaal, dy dug ee freggyrt yn 21 Mee Averil da feysht liorish Oltey yn Chiare as Feed son Connaghyn, Julie Edge, bentyn da jannoo y tuarystal gys y date, as dy ren ad feeraghey ec y traa shen dy jinnagh yn aa-scrutaght goll trooid yn oardagh as dy beagh kione currit er liorish jerrey Mee Voaldyn, myr shoh dy dug ee fys gys y date gys olteynyn Tinvaal y traa shen,  tra v'eh orroo goll trooid oardagh dy phointeil peiagh ennagh, as eisht dy gholl trooid yn oardagh jeh ayns rieughid goll trooid shen marish, as eisht dy vel eh er y pheiagh shen goll trooid ooilley yn sleih cochianglt rish, as nee scanshoil er-lheh eh, jannoo shickyr dy vel ad çheet quail ooilley yn sleih vees cochianglt rish.

Ta Bnr Christian gra dy ren ny feallee er-lheh ren livrey y tuarystal shoh cooilleeney yn oardagh shen harrish jeih laghyn  ard çhionn jeh obbraghey dy tappee, myr shoh dy row eh jeant ayns traa feer vieau, as eisht dy nee baghtal eh dy row feme oc er traa dy yannoo y tuarystal, as ayns freyggyrt da feysht Mnr Moorhouse, dy row shen yn laa hooar ad y tuarystal gys yn Rheynn, as nagh row agh yn un draght, choud's ta fys eck er.

---oooOooo---

As reesht, cooish elley va roish Soie Tinvaal Mean Souree, va shen bentyn da Bollagh Tram Cabbil Baie Ghoolish. Kuse dy vleeantyn er dy henney, ren Olteynyn Tinvaal votal argid da'n Rheynn Bun-troggalys dy chur stiagh ayn reesht y bollagh tram cabbil rish Shooylaghan Harris as Shooylaghan Loch gys y Stashoon Marrey, shaghey çheet gy kione kiart roish bun y Raad Lhean ec kione jiass Shooylaghan y Ven-rein. 

Ec y traa shen, er-lhiam dy nee Oltey yn Chiare as Feed son Glionfaba as Purt ny Hinshey va ny Hirveishagh son Bun-troggalys, agh ga dy row aigney Tinvaal son yn obbyr dy ve jeant as dy row argid currit da'n Rheynn son yn obbyr shen, ren Mnr Crookall as y Rheynn jannoo ymmyd jeh'n argid dy eeck son reddyn elley. Y cheayrt shoh, she Mnr Crookall ta ny Hirveishagh son Bun-troggalys reesht, as va currym er yn Rheynn dy aarlaghey y chooish dy chur roish Tinvaal ee Mee Voaldyn. Cha ren Mnr Crookall as y Rheynn coardail. Eisht, tra va dy chooilley pheiagh jerkal rish y chooish çheet roish Tinvaal Mean Souree, haink eh magh nagh row ee currit stiagh 'sy Recortys jeh cooishyn son Tinvaal ayns traa, as eer son ve currit 'sy Chlaare Obbyr, as y laa s'jerree son shen dy ve jeant yn 1 Mean Souree, cha daink Mnr Crookall as y Rhenn gys y Chleragh Tinvaal lesh treealtys derrey y 2 Mean Souree. Son shen as ooilley, ren Eaghtyrane Tinvaal, Lawrence Skelly, cur kied son y chooish dy yannoo seose Claare Obbyr Arbylagh, as myr shoh – myr t'eh jeeaghyn, dyn y wooise da cumrail Mnr Crookall as yn Rheynn – haink y chooish roish Tinvaal yn shiaghtin shoh chaie.

Ga dy daink cooish y vollagh tram cabbil roish Tinvaal yn shiaghtin shoh chaie, cha row y treealtys currit roish ec Mnr Crookall agh dy ghoaill tastey jeh'n chooish dellal dragjtot spm cur stiagh ayn reesht Bollagh Tram Cabbil Baie Ghoolish gys y Stashoon Marrey as y costys lickly gys wheesh as £3 millioon punt, as dy vel Tinvaal ayns foayr jeh cur er y toshiaght eh trooid yn oardagh son shalee bun-argidoil rere reillyn argidoil.

Shen dy ghra nagh beagh Mnr Crookall as y Rhenn currit ayns aght erbee dy yannoo yn obbyr, as dy row y reaghys goll er chur shaghey reeshtagh. Ta kuse dy leih gaccan neesht, ayns gra dy jean yn obbyr costal £3 millioon, dy vel Mnr Crookall as yn Rheynn as yn Tashtey mooadaghey y costys dy chur olteynyn veih pohlldal y shalee, er yn oyr dy row faaishnys currit er y chooish agh mee ny ghaa er dy henney, tra v'ad gooley dy jinnagh yn obbyr costal £1.89 millioon punt. Hoshiaght va towse tuittymagh jeh 10% currit da shen, agh ta'n Rheynn gra dy row yn Tashtey coyrlaghey bishaghey shen, as nish ta ny smoo na 50% jeh ny £3 millioon punt t'ad çheet er jeant seose jeh towse tuittymagh.

Ta'n eear Hirveishagh son Bun-troggalys, yn Dr Michelle Haywood, gra dy vel fys mie ec yn Rheynn er y thalloo as ny vees fo, lurg yn shalee feer vooar ayns ny bleeantyn jeieanagh rish jannoo ass y noa y clane shooylaghan ayns Doolish, as myr shoh t'ee feer ouryssagh mychione towse tuittymagh jeh ny smoo na 50% as ny oyryn son shen, as t'ee smooinaghtyn dy vel shoh eab liorish sleih 'sy Tashtey ny liorish Mnr Crookall as y Rheynn dy chur er y çhalee jeeaghyn dy ve foddee ny s'costalee na t'eh ayns rieughid.

Dy hoilshaghey magh aigney Tinvaal son y chooid smoo er y chooish, ren Oltey yn Chiare as Feed son Doolish Yiass, Sarah Maltby, cur roish lhiassagh da'n treealtys, vees cur er y Tashtey dy heet gys Soie Tinvaal Jerrey Souree lesh treealtys vees shirrey y bun-argid dy chooilleeney yn obbyr. 

Ta Bnr Maltby gra dy bee fys ec olteynyn dy row y chooish shoh goll er resooney magh rish ymmodee bleeantyn, as dyn y wooise da'n enney vees gaase edyr ayns Tinvaal as trooid yn Ellan dy vel feme nish er reaghys argidoil, ta foast er mayrn adsyn ta jannoo argane dy vel y freggyrt da, shen tooilley cumrail foast. T'ee gra nagh vel ee credjal dy vel freayll rish cur shaghey eh jannoo seose oyr ymmydoil er chor erbee, as myr shoh dy vel lhiassaghey eck t'er ve nish currit mygeayrt.

Ta Bnr Maltby lhaih magh y lhiassaghey eck : Dy vel Tinvaal coontey mie jeh Reih 3: Cur stiagh ayn reesht ny raillaghyn gys y Stashoon Marrey, vees goit stiagh 'sy chooish dellal son cur stiagh ayns reesht Bollagh Tram Cabbil Baie Ghoolish gys y Stashoon Marrey, as ta goaill tastey jeh'n chostys lickly gys wheesh as £3 millioon, as dy vel eh shirrey er y Tashtey dy heet er-ash gys Tinvaal Jerrey Souree lesh y yeearree femoil son cur bun-argid, er yn oyr dy nee lickly eh dy jean shaghney erbee elley cur gys costyssyn y halee.

Ta Bnr Maltby gra nagh vel y treealtys vees roish olteynyn y laa shen, Jecrean shoh chaie, y 17 Mean Souree, er jeet ass veg, as dy lhisagh Olteynyn goaill tastey jeh dy vel cooish dellal y Rheynn hene cur enn er Reih 3 : Cur stiagh ayn reesht y bollagh gys y Stashoon Marrey, myr yn reih reih, as dy vel eh yn reih vees er ny voylley lurg yn obbyr ren Tinvaal hene shirrey. T'ee gra dy vel yn Rheynn Bun-troggalys er n'yannoo dy jeeragh ny ren Tinvaal shirrey er dy yannoo – as t'ee horaaghey dy amlagh.

Va 21 Oltey yn Chiare as Feed 'sy çhamyr tra ren olteynyn votal er y chooish, as ren ooilley jeu va kionefenish pohlldal lhiassaghey Bnr Maltby lesh un choraa. Ayns yn Choonceil Slattyssagh ren queig olteynyn ceau teiy ayns foayr jeh, as cha row agh un oltey, Gary Clueit, noi echey.

---oooOooo--- 

Ta'n Stiureyder y Halee, Mooir Vannin ass-lieh colught Ørsted, vees geearree troggal Mooir Vannin, mooie jeh coose hiar yn Ellan, dy ve ny ghowaltys gheayee as 87 turbineyn mooarey ayn, gra dy vel shoh jannoo sose caa vees çheet un cheayrt ayns bea. 

Ta Mnr Baldwin gra dy vel ad kiart er veeraghey dy vel ad currit da cur pooar da'n Ellan, as ny t'ad er chur roish, dy vel shen daa reih rieughagh dy chur y pooar shen gys yn Ellan. T'eh gra dy vel yn derrey yeh trooid cochianglys jeeragh veih'n ghowaltys gheayee back gys yn Ellan, as obbraghyn er y thalloo dy chochiangley rish sub-stashoon Bun-shirveishyn Vannin; as dy vel y jeh elley ny choardailys 'sy traa sodjey dy chionnaghey pooar, myr shoh dy jinnagh y gientyn çheet back trooid yn eddyr-chochiangleyder Mann 1 t'ayn nish, as ayns aght giare, dy jinnagh ad ymmyd jeh'n argid son y chochianglys rish yn Ellan dy chionnaghey dy chur lectraghys sloo costallagh slanechreck son yn Ellan.

Ta Mnr Baldwin gra dy beagh dooraght jeh 10% gys 15% er coontysyn lectragh dyfondagh soit er shen, as er shen yinnagh eh costal harrish y traa jeh 35 bleeaney, corrym rish mysh yn trass ayrn jeh'n aggyrt t'ayn nish harrish yn Ellan son veg, as eisht tra ta sleih sur-smooinaght er dy vel 'syn aght cadjin dy vel mysh y trass ayrn jeh coontys son lught-thie y costys jeh lectraghys slanechreck, dy bee eh mysh y trass ayrn jeh'n towse nastee as mysh y trass ayrn jeh'n choontys shen ve'n costys slanechreck, myr shen yn oyr t'ad gooley mysh 10% gys 15%, as dy vel shen red ennagh t'ad er chur er y voayrd.

Ta Mnr Baldwin gra dy vel ad er ve loayrt mychione shoh rish y reiltys, dy nee caa arryltagh eh as dy vel ad ayns rieughid cur enn er y feme dy chur vondeish da dy chooilley pheiagh 'syn Ellan, as dy vel shen yn fa t'ad er n'yannoo yn daa reih shoh as er chur ad hene dy shickyr dy yannoo fer jeusyn shen.

Er-lesh Mnr Baldwin dy row ad er ve cleeir dy row ad dy kinjagh geearree jannoo shen – shen dy ghra cur vondeish da dy chooilley pheiagh 'syn Ellan, as er-lesh dy row eh doillee er-coontey nyvees goll er lesh y reihys çheet, agh dy beagh ad er n'yannoo ooilley yn obbyr shen roish yn oardagh son coardail, er-lesh dy beagh eh er ve currit gys nyn lieh dy row eh conaant va reaghit rolaue, myr shoh dy vel eh gientyn, as nagh vel ad geearree ve agh cleeir dy bollagh dy vel er chur shoh er y voayrd, as dy vel ad currit da ny coloayrtyssyn shen as livrey gys yn Ellan trooid fer erbee jeh ny saaseyn shen, ny dy cummyssagh trooid cochiangle jeh'n daa jeu, agh dy vel shen red ennagh nee ad loayrt mychione dy jeeragh rish Bun-shirveishyn Vannin as y reiltys.

Ta Mnr Baldwin gra dy vel eh scanshoil er-nyn-son dy ve ad cho cleeir as cho baghtal as oddys ad y ve, as er-lesh dy vel ad jannoo wheesh as oddys ad mychione ooilley ny cohirreyderyn elley oc ayns margaghyn elley palçhey dy fys mychione y cholught

Ta Mnr Baldwin gra nagh vel eh smooinaghtyn dy vel shoh mychione cur shee er sleih ta loayrt noi shoh, dy vel eh cur enn er dy bollagh as dy vel eh ry hoiggal dy bollagh paart jeh ny imneaghyn va currit roish, dy vel shoh ny reaghys mooar t'ayn. Er-lesh dy nee scanshoil eh, as fer jeh ny oyryn dy vel ad geearree ve cleeir, dy vel eh daa filley, dy feer, as yn derrey yeh dy vel polasee y reiltys er chummal seose y chooish tarmaynagh son shalee gheayee mooie veih'n choose, dy bunnidagh dy chur lesh magh gys y Reeriaght Unnaneysit, as dy vel adsyn credjal, as dy vel shoh arryltagh, myr t'eh gra dy ve cleeir, dy vel feme er vondeish baghtal gys yn Ellan vees red elley na'n vondeish argidoil da'n Tashtey. 

Ta Mnr Baldwin gra, lesh smooinaghtyn er shen, dy vel y yeearree oc er ny phohlldal liorish polasee y reiltys bentyn da geay mooie veih'n choose as y chooish tarmaynagh, agh er-lesh dy nee feer scanshoil eh neesht dy fakin shoh myr caa, chammah's dy hur-smooinaghtyn er ny buillaghyn, as er-lheh er ny buillaghyn sooilley, as dy vel shen dy fondagh ny ta ny fir scrutee jannoo, er yn oyr dy vel y caa shoh, as eh dy oney smooinaghtyn dy nee un cheayrt ayns sheeloghe eh, as nagh vel eh smooinaghtyn dy jig eh mygeayrt 'syn un chummey.

Ta Mnr Baldwin gra, my vees sleih jeeaghyn harrish Mooir Vannin as jeeaghyn er y Reeriaght Unnaneysit, as dy row gowaltys gheayee mooie veih'n choose dy feer ny smoo 'sy scaailley na Mooir Vannin, kiart er mooir freillt Vannin, as dy vel shen er n'gheddyn coardail, as dy voddagh shen ve troggit as nagh jean Ellan Vannin geddyn vondeish jeeragh argidoil er chor erbee, myr shoh dy vel Mooir Vannin jannoo seose y caa shoh, as mannagh vel eh glackit, as dy vel eh toiggal yn oyr foddee nagh beagh eh, agh eisht dy jinnagh eh briaght c'red ta'n reih elley, c'red ta'n plan, as yn red lane scanshoil da shen, quoi vees dy eeck er-e-hon?

Ta Mnr Baldwin gra dy vel ad cur roish treealtyssyn dy jean adsyn lhiassaghey, dy bee'n gaue ocsyn, as dy vel ad geeck son troggal y seyraad, as son goaill eh ass ymmyd. T'eh gra nagh vel eh shickyr vel veg erbee elley er y voayrd yinnagh cur shen son yn Ellan.

Ayns Soie Tinvaal Mean Souree, va Oltey yn Chiare as Feed son Connaghyn, Julie Edge, gra dy row ee goaill yindys nagh row strateish jeant aarloo bentyn da mooir freillt Vannin, as hug ee roee treealtys son Coonceil ny Shirveishee cur enn urree myr couyr dooghyssagh ashoonagh jeh scansh strateishagh, as dy chur er y hoshiaght plannyn son creatlagh strateishagh son reirey ee as cur kied son ny vees taghyrt aynjee.

Choud's va olteynyn Tinvaal arryltagh dy choardail rish yn chied ayrn jeh'n treealtys eck, va lhiassaghey coardit dy ghra dy row y reiltys currit da cur roish Plan Reamyssagh Marrey Vannin ayns ynnyd jeh strateish. Ta Bnr Edge gra dy vel shen ny share na veg, agh dy jean ee foast shirrey coardail da'n eie eck son strateish.

As roish soie Tinvaal Jerrey Souree, nee Oltey yn Chiare as Feed son Garff, Andrew Smith, cur aghin son aa-scrutaght jeh reaghey barganeyn soiagh ayns mooir freillt Vannin, ass lieh y troddaneyr, Ian Strafford, jeh'n phossan, Gyn Turbineyn Mooie veih Ellan Vannin. T'eh shirrey Plan Reamyssagh Marrey Vannin neesht.
 

More from Manx Gaelic