Now Playing

Turtles

Happy Together

Traa dy Liooar 13ss Mean Fouyir

Meeryn ass Traa dy Liooar, Jelhune 13ss Mean Fouyir 2026

Ta'n Fer-lhee Alex Allinson, hug roish Billey Geddyn Baase Lesh Cooney myr Billey Oltey Preevaadjagh, gra dy vel eh freayll rish cur barrant ayn dy bee Kied Reeoil currit da'n clattys. Ta 16 meeaghyn er n'gholl shaghey neayr's ren Tinvaal coardail rish y Villey as v'eh currit da Airaght Cairys y Reeriaght Unnaneysit. Lurg strane dy feyshtyn my-e-chione, ren Olteynyn Tinvaal coardail rish lhiassaghyn da'n Villey Jerrey Souree mleeaney, as 'sy vershoon lhiassit shen, v'eh currit ersooyl reesht son Kied Reeoil. 

Agh er y gherrid ta olteynyn Thie y Chadjinys er votal noi billey jeh'n sorçh cheddin son y Reeriaght Unnaneysit, veagh er chur kied da fir aasit as faaishnys orroo nagh vel shey meeaghyn dy vioys er-mayrn oc, dy chur stiagh yeearree dy chur jerrey er y vioys oc. Agh 'sy teiy ayns Thie y Chadjinys va 270 oltey ayns foayr jeh'n Villey shen, agh 286 oltey noi echey. Dooyrt yn oltey ren cur roish y Billey, Lauren Edwards jeh'n Phartee Obbraghys, gra dy row yn eiyrtys oyr son ve mollit dy mooar.

Va Bnr Edwards er chur roish y Billey lurg da'n Villey cheddin coardit ec Thie y Chadjinys, agh fy yerrey haink eh dy ve gyn traa dy liooar dy gholl trooid Thie ny Çhiarnyn, lesh troddan dy yannoo shickyr dy beagh shen yn aght liorish olteynyn  Thie ny Çhiarnyn va noi echey. 

As myr shoh, ta'n Billey va coardit ec Tinvaal foast fuirraghtyn er Kied Reeoil dy ve currit da. Agh ta'n Fer-lhee Allinson credjal dy jean politickeyryn elley ayns shoh goaill ayns laue yn obbyr dy chur roish y Billey lurg y Reihys Mooar Cadjin. 

Ta'n Fer-lhee Allinson grady vel eh çheet dy ve cooish vunraghtoil fy yerrey, dy vel feme oc er Kied Reeoil, dy vod ad eisht fockley magh y Billey, as dy yannoo slattys jeh shoh Laa Tinvaal. T'eh gra, mannagh vel Kied Reeoil ry heet, my vees oyryn son cumrail sodjey, as my vees lhiassaghyn elley er nyn goyrlaghey liorish yn Airaght Cairys, eisht dy bee eh dy mooar son yn Chiare as Feed noady yeeaghyn orroo shen, as my vees eh femoil, dy chaghlaa y clattys va coardit oc hannah.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy vel shen – caghlaa slattys t'er ve coardit ec Tinvaal hannah – er yn oyr dy vel ad er n'yannoo dy chooilley red va shirrit orroo bentyn da ve freggyrtagh da kuse jeh ny imneaghyn mychione goll noi cairyn dooinnoil. T'eh gra dy vel eh credjal dy vel peesh dy clattys feer vie oc, vees cooie da'n Ellan ain, dy vel eh cooie da pobble nyn Ellan, as vees cur y ooaslid shen da ny feallee shen ta eddin ry eddin rish baase er gerrey as ta geearree baase lesh cooney dy ve oc.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy vel eh cur barrant er dy jean politickeyryn elley çheet er oai dy reayll rish yn obbyr t'er ve goll er rish jeihyn dy vleeantyn, er yn oyr dy vel shoh red ennagh va shirrit ec pobble Ellan Vannin, as sleih jannoo troddan er-son shoh  rish kuse dy jeihyn dy vleeantyn, as dy row eshyn 'syn ynnyd as va ablid echey dy chur roish y Billey shoh, agh myr dooyrt eh dy vel pohlldal harrish ooilley veih Olteynyn yn Chiare as Feed ta reiht dy formoil as veih Olteynyn y Choonceil Slattyssagh.

Ta'n Fer-lhee Allinson gra dy vel eh cur barrant er dy jean ad geddyn Kied Reeoil, agh eisht dy vel feme oc er cur bree da'n Villey, as dy jean shen goaill tooilley traady gheddyn y fo-clattys ayns shen, agh son shickyrys dy vel eh smooinaghtyn choud's ta shin çheet gys y Reihys Mooar Cadjin dy jean sleih cur cooinaghtyn er ny gialdynyn hug ad as jannoo shickyr dy vel y nah lught-reill livrey rere ny gialdynyn shen, as dy vel eh cur caa son ooaslid as reih er-son ny feallee shen ta eddin ry eddin rish baase er gerrey 'syn Ellan ain. 

---oooOooo---

Ta Stiureyder Reiree Colught Paggad Bree Ellan Vannin, Brian Thomson, gra nagh jean eh sheiltynys er oyr ny doilleeidyn vees jannoo er y vaatey brattagh echey, Manninagh. Ta'n baatey er ve ass ymmyd neayr's Jerrey Souree, as t'eh jerkit nagh jean eh çheet dy ve ayns shirveish reesht derrey anmagh ayns Mee Houney. Ec y traa t'ayn ta Ben-my-Chree, Manannan as Side cooilleeney shirveishyn son troailtee as son lught.

Ta enn er ve currit er ymmodee doilleeidyn ec y Vanninagh, goaill stiagh doilleeidyn lesh y daa chass imman echey. Ta Mnr Thomson gra dy nee doilleeid cramp dy liooar eh, vees goaill stiagh obbraghyn jeshaghteyrys ta foddey ny s'lhea na v'ad smooinaghtyn, myr shoh dy jinnagh eh goaill traa sodjey dy gheddyn dy chooilley red ymmyrkit gys y Danvarg son ny jeshaghteyryn dy obbraghey er, as eisht dy gheddyn back eh dy chur stiagh eh back 'sy vaatey, myr shoh dy vel shoh claare hraa rieughagh t'ayn, shaghey ooley.

Bentyn da'n daa chass imman çheet dy ve ceaut, ta Mnr Thomson gra er-lesh nagh jinnagh eh sheiltynys, er-lesh dy vel eh geearree cur eab er ronsaghtyn, as eisht ec y jerrey jeh shen dy bee eie foddey ny share er oyryn as aghtyn dy choadey noi ad shen. T'eh gra dy vel eh geearree fuirraghtyn derrey t'ad dy feer fakin paart dy varel ny fir-oayllee, as dy vod mayd ooilley jannoo sheiltynys, er-lesh, as dy vod sleih lhaih er linney ooilley y heiltynys t'ad geearree, agh er-nyn-son myr colught dy vel feme orroo toiggal ny nheeghyn. 

Ta Mnr Thomsaon gra dy jean eh costal mooarane, agh nagh vel earroo jerrinagh oc er shen noadyr er yn oyr dy vel ayn ymmodee oltyn vees gleashaghey, ymmodee sleih vees goaill ayrn, mooarane obbyr jeshaghterys, as cho leah's vees kione currit er y çhalee er-lesh dy vod mayd ve oney mychione shen neesht. T'eh gra dy vel ec dy chooilley vaatey tra t'eh troggit, dy vel traa fo varrant echey, as caghlaaghyn cullee fo chaghlaaghyn barrant, er yn oyr nagh vel dy chooilley chullee cochianglt rish y chairdee lhong, myr dy beagh eh, myr shoh dy vel ny kairdee lhong jannoo kuse dy phaartyn as dy vel colughtyn elley cur peeshyn elley dy chullee.

Ta Mnr Thomson gra dy vel ooilley jeh shen fo churrym y wirran çhagnoaylleeagh oc, as 'syn ynnyd ta barrant ayn dy aggyrt, dy bee eh jeant, as mannagh vel, eisht dy bee eh orroosyn hene.  T'eh gra nagh vel eh geearree jannoo sheiltynys, nagh vel eh geearree cur magh fogragheyn neu-rieughagh nagh vel feer, er-lesh dy vel ny ronsaghtyn as feme oc er goll er cummal jannoo seose cooish feer chramp, as nagh vel eh red ennagh er-e-hon foddee eh cur oyr gyn thort, myr shoh dy vel eh orroo fuirraghtyn er ronsaght ny jeshaghteyryn, as dy jean ad cur roish shen vees feme orroo jannoo bentyn da aggyrtyn rere barrant as aggyrtyn rere urryssaght as myr shen.

Ta'n colught gra dy vel eh cur barrant echey er, dy jig y Manninagh dy ve ayns shirveish reesht liorish anmagh ayns Mee Houney. Ta Mnr Thomson gra dy vel eh oyr son sleih dy ve mollit, tra va boirey currit er ny plannyn troailtys oc, as choud's t'eh gra dy vel mooarane ec y Vanninagh as feme er ve karrit, nagh vel y colught boirit mychione shirveish mysh imbagh ny Nollick. 

Ta Mnr Thomson gra nagh vel ad geearree gra reddyn neu-rieughagh dauesyn nagh vod ad ve freggyrtagh, as dy vel shen y naight myr ta fys oc er, as er-lesh dy vel y colught cur eab er ve cho baghtal as vees possible, nagh vel agenda oc, nagh vel bai oc, nagh vel ad shoh agh ny nheeghyn myr ta fys oc orroo ec y traa t'ayn, er yn oyr dy vel ymmodee oltyn vees gleashaghey ayns shoh, as ymmodee caghlaaghyn peiagh vees goaill ayrn 'syn obbyr karree, y chairdee lhong huick dy gholl, vees ny kairdee lhong harroogh, myr shoh feddyn traa elley son y Vanninagh dy gholl back 'sy lhonglann çhirrym dy gheddyn y chass currit stiagh ayn reesht, as my vees sleih jeeaghyn harrish veih Leyrphoyl gys Kione Beie, dy vod ad fakin ymmodee baatyn ayns ard y lhonglann çhirrym, dy vel ymmodee oltyn vees gleashaghey, myr shoh dy vel eh cur cooidjagh ooilley shen, as dy vel eh veih shen t'ad er n'gheddyn y date shoh.

Bentyn da shirveish mysh imbagh ny Nollick, ta Mnr Thomson gra nagh vel eh boirit mychione shen er yn oyr er-lesh dy vel y date va currit daue, dy vel barrant oc dy jarroo er shen, agh myr vees shen caghlaa dy jean ad cur fys da sleih, er yn oyr dy vel shen yn date bentyn da t'ad gobbraghey, as er-lesh dy nee date rieughagh eh, fakin ooilley ny olteyn vees gleashaghey. T'eh gra, cha leah's vees red ennagh caghlaa ec y nah cheim jeh cur kione er, er-lesh dy jean ad goll magh y traa shen lesh fogrey elley son ny meanyn as dy vod ad jannoo coloayrtys elley y traa shen. 

Ta Mnr Thomson gra nagh row rieau Ben-my-Chree dy ve 'syn ynnyd jeh kiart 'syn aght cheddin, as dy beagh eh feer neu-chadjin dy beagh daa vaatey kiart jeh'n un aght dy ve abyl dy yannoo shen, myr shoh dy nee oyr son ve mollit ec yn sleih t'er ve geearree troailt ayns aght er-lheh - sleih lesh moddee, sleih va geearree shamyryn lhuingey – agh ny t'ad dy ghra, my vees peiagh ennagh as ta doilleeid er-lheh ny feme er-lheh oc, my vees ad çheet as loayrt rish y wirran, dy jean ad cur eab er cur daue ny oddys ad, as foddee nagh bee aght feayslee slanejeant, agh dy bee aght feayslee ayns shen, as dy vel ad cur-rish sleih dagh ooilley laa vees çheet daue lesh femeyn ny yeearreeyn er-lheh, as dy vel ad jannoo nyn gooidshare dy chur stiagh ayn ad shen 'syn aght share oddys ad.  

Bentyn da troailtee as va doilleeidyn jannoo orroo er coontey jeh shoh, ta Mnr Thomson gra dy jinnagh eh cur booise daue son y dellal oc hoshiaght, as goaill leshtal son peiagh erbee as va boirey currit orroo, agh dy jinnagh eh briaght neesht dy jean ad cur cooinaghtyn er nagh vel olteynyn y wirran freggyrtagh son shoh, nagh vel fer erbee jeh'n wirran vees freggyrtagh son shoh, dy nee doilleeid firrinagh eh lesh, as dy vel ad jannoo nyn gooidshare dy charraghey eh, as paart dy hurranse son y wirran, dy beagh shen mie.

Ta Mnr Thomson gra dy row y fwirran er nobbraghey dy creoi erskyn credjue, chammah's er y thalloo as er y vaatey, dy gheddyn sleih aa-vookit, as neesht feddyn soiagyn son sleih er baatey tarroogh neesht, as er-lesh, my mee-aighoil, dy vel y theay er loayrt rish y wirran as er chur-rish y wirran olk dy liooar ny keayrtyn. T'eh gra dy by vaghtal eh nagh vel shen dy chooilley pheiagh, as dy vel sleih braew ayn vees toiggal y doilleeid t'ad ayn, as vees toiggal ny t'ad cur eab er cooilleeney, agh er-lesh dy vel keim ayn as huggey ta sleih er n'gholl nagh vel ry hoiaghey jeh er chor erbee.

Ta Mnr Thomson gra vel shen baggyrt er y wirran, jannoo ymmyd jeh drogh fockleyn, yrjaghey y choraa oc. T'eh gra nagh vel shen veg jeh ny reddyn shoh ry hoiaghey jeh ayns y sheshaght chooyrtoil as son shickyrys nagh vel ad ry hoiaghey jeh tra ta sleih troailt, er yn oyr dy vel eh cur boirey er cooid elley ny custymeyryn as myr shen. T'eh gra dy vod sleih çheet as accan, as dy jean ad eaishtagh rish plaiyntyn feiy'n laa er yn oyr dy vel ad dy kinjagh cur eab er geddyn aghtyn feayslee son sleih as ta cooishyn dy doilleeidyn erbee oc, agh er-lesh, cho leah's ta sleih goll shaghey keim lesh oltooan, nagh vel eh ry hoiaghey jeh er chor erbee.

Ta Mnr Thomson gra nagh vel veg dy fuillaghtyn bentyn da caartrey, myr shoh my vees sleih smooinaghtyn dy vel ad er çhee baggyrt er y wirran as goll er boayrd y baatey, nagh jean shen taghyrt, as nagh jean ad lowal daue dy hroailt, ta smooinaghtyn dy vel fockleyn oltooanagh ry hoiaghey jeh. 

Ta Mnr Thomson gra dy row rieau shickyrys oc er baatyn tarroogh, as er-lesh dy vel red ennagh t'ad jeeaghyn er dy kinjagh, as dy vel eh yn aght dy row feme er polleenee ny purtey çheet stiagh ayn neesht, jus ayns shapp troailt y vaatey assaig ayns shoh, as ayns Heysham neesht, dy row eam er ny polleenee neesht son custymeyr ren insh da oltey y wirran dy jinnagh eh brishey y cab echey, as reesht dy vel eh gindys yn oyr yinnagh peiagh ennagh smooinaghtyn dy row loayrt myr shen ry hoiaghey jeh. 

Er-lesh Mnr Thomson, tra erbee ta keim syrjey dy voirey er shirveishyn, dy vel eh bishaghey er coontey aggle. T'eh gra dy vel sleih tarmestit, as dy vel ad toiggal shen, agh er-lesh dy jinnagh eh briaght jeh sleih dy ve surransagh lesh y wirran, as son shickyrys cha nel eh fout erbee y wirran screeu stiagh ayns Heysham, y stayd ta'n colught as ny custymeyryn feddyn ad hene dy ve ayn, as myr shoh t'eh briaght jeu dy ve toiggalagh, dy hoiggal ny vees y doilleeid as karraghey eh, as son shickyrys nagh jean ymmyrkey baggyrtagh, oltooanagh arragh karraghey y stayd. 

---oooOooo---

Ta Sheshaght Cheirdey Ashoonagh Vannin ny Heirinee gra nagh vel agh 6% jeh'n vee vees goll er creck 'syn Ellan jannoo seose troar Vannin. Ren yn Sheshaght meeiteil rish Olteynyn cummyssagh yn Chiare as Feed er y gherrid dy loayrt mychione shickyrs bee. 

Ta Kayleigh Coole ny eirinagh bainney as oohyn as feill vart 'sy jiass, as ta Alan Teare ny eirinagh feill vart, as keyrrey, as muick as arroo ayns Skyll' Andreas. 

Ta Bnr Coole gra, er-lhee, dy vel shickyrys bee ny cooish son y traa sodjey, as dy vel cooishyn ayn  'sy traa giare neesht, as dy beagh ny cooishyn son y traa sodjey bentyn da ve yn ellan, dy reayll yn Ellan shen geirinagh as goaill kiarail jeh ny vees ain feer vie. T'ee gra dy beagh ny cooishyn 'sy traa giare ny vees jannoo er sleih dy laaoil, myr shoh baatyn nagh vel çheet stiagh ayn as ard vargaghyn gyn veg oc er ny skellooyn, as veg agh kishtaghyn rio ry gheddyn oc son jannoo sthock as stoyr, agh dy bunnidagh dy jinnagh Sheshaght Cheirdey Ashoonagh ny Heirinee shassoo er dy feer, shen freayll arrey jeh ny vees ain, as dy vel eh feer scanshoil dy vel red ennagh ain shaghey veg ve ain, as dy choadey eh as bishaghey eh son sheelogheyn ry heet.  

Ta Mnr Teare gra, myr Ellan, dy lhisagh currym ve orrin dy veeaghey shin hene, as myr eirinee dy lhisagh ad goaill moyrn mooar ass jannoo eh, er yn oyr dy vel shin ooilley ayns shen, dy vel ad mooie 'sy phobble shen, as dy vel enn ec dy chooilley pheiagh er eirinagh,  as myr shoh ta currym orrin dy veeaghey yn Ellan ain hene. T'eh gra dy lhisagh eh v'eh currit er y hoshiaght foddey ny smoo ayns ny ard vargaghyn ain, as foddey ny smoo trooid ny buitçhooryn ain, as dy lhisagh eh ve jeant shickyr dy nee troar Vannin ee shen t'ad dy chur. 

Ta Mnr Teare gra dy vel traa doillee ec correyderyn losserey, as nagh lhisagh sleih jarrood ad, nagh vel whilleen jeu ayn, dy vel adsyn mooie ayns shen ayns dy chooilley horçh dy emshyr neesht. T'eh gra, ooilley vees femoil ec sleih, shen poagey mooar dy lossreeyn sollagh, vel shen veih Bri mooar ny veih Allanson ny veih boayl erbee.  T'eh gra nagh vel ard vargaghyn agh cur sarey dhyt mychione shen nee ad kionnaghey, as quoid nee ad eeck er-e-hon, as nagh nhegin daue smooinaghtyn, ynrican liorish cur cubbyl dy chaslyssyn gennal jeh cubbyl dy eirinee ass yn Ellan er ny boallaghyn oc, dy jean shen dy chooilley pheiagh goll dy jeeragh stiagh ayn – dy vel shen neu-chiart. 

Ta Bnr Coole gra, foddee dy vel troaryn Vannin beggan ny smoo costallagh, agh dy vel shen freggyrtagh da dy chooilley red elley, as dy vel lught-thie aeg ecksh neesht, as dy vel shappal ayns ard vargaghyn costallagh, myr shoh nagh vod sleih agh shirrey caaghyn as jeeaghyn son y feeuid t'eh cur er-ash gys yn Ellan ain, as ny shlee yn sleih ta cummal seose eh, ny smoo ta'n barrant oddys ad cur ayn, dy vod ad troarey ny ta'n vargey laccal, as ny smoo yn earroo dy leih ta cummal seose ad, dy vel ad toiggal dy vel reih oc, myr shoh dy vel ee cur booise mooar daue son freayll rish goll y kiarkyl shoh, dy vod ad freayll rish baih ayns ny gowaltyssyn beggey oc, as dy vel ee treishteil dy jean ad freayll rish tannaghtyn ayn gys y traa ry heet.

Ta Mnr Teare gra dy by vie lesh bwaag kiart roish eddin ard vargey vooar erbee, vees laadit rish troar Vannin as dy vel eh er sleih shooyl shaghey dy gholl gys veg erbee elley, dy vel eh 'sy voayl kiart, ayns shilley, ooilley ny troar share vees ain dy hebbal, er yn oyr dy vel ee ayn, agh nagh vel eh agh 'sy çheu-chooylloo as ass y raad, boayl nagh vod sleih kiart fakin ee. T'eh loayrt mychione goaill y stoo neu-chostallagh as yrjaghey y prios dy vel eh bunnys ec y cheim ynnydoil, taryn ny sooillyn gys troar Vannin, gyn v'eh mollit ec yn aght ta sleih creck ad.

Ta Bnr Teare gra dy vel yn eirinys obbyr creoi, ny jeadys creoi, dy vel reddyn yindyssagh mychione echey, laghyn miey dy vel eh yn obbyr share 'sy theihll, agh dy vod eh y ve creoi erskyn credjue neesht, myr shoh dy vel ny ooryn as yn obbyr as dy chooilley red t'ad cur stiagh ayn, nagh vel ad agh geearree prios cairagh er-son shen.

Ta Mnr Teare gra dy vel jeadyssyn creoi elley mooie ayns shen, agh dy vel y fer ocsyn rish shiaght laa 'sy çhiaghtin, as nagh vel fys echey er fer elley vees rish shiaght laa 'sy çhiaghtin.

---oooOooo---

Ta troddaneyr er thieys, y baghteyr mooadys, Malcolm Blackburn, er ghreinnaghey y nah lught-reill dy aa-smooinaghtyn er yn aght t'eh livrey thieyn vees ry fordrail, as t'eh cur raaue nagh vel ny polaseeyn t'ayn cooney lesh sleih aegey ny lesh obbreeyn ard scanshoil. Ta Mnr Blackburn er chlou plan as 270 duillag ayn, as t'eh cur coontey jeh myr creatlagh cooidjagh er thieys, er plannal, er bun-troggalys, er yn eirinys as er y tarmaynagh s'lhea. 

Ta Mnr Blackburn gra dy vel feme er smooinaghtyn er yn Ellan ooilley cooidjagh, as dy vel feme er smooinaghtyn er ny ta sleih çheet er myr yn çheu çheerey, agh t'eh briaght, cre vees yn çheu çheerey? As dy lhisagh eshyn gra dy vel yn çheu çheerey ayns rieughid red ennagh er ny lhiassaghey liorish deiney. T'eh gra, tra hainkdeiney rish ayns Ellan Vannin, dy row eh keyll son y chooid smoo, as haink deiney huggey as ren ad goaill toshiaght er lhiassaghey eh, dy row shoh sorçh dy lhiassaghey, dy ren eh geddyn rey rish biljyn, dy ren eh magheryn, myr shoh nagh vel shin jeeaghyn er ny va'n najoor cur ansherbee.

Ta Mnr Blackburn gra dy vel magheryn dhoney ayn, as dy vel eh foast gra 'sy phlan echey dy lhisagh magheryn dhoney y ve er nyn lhiassaghey, dy vel eh coardail, agh nagh vel magheryn dhoney dy liooar ayns Ellan Vannin dy hirveishagh er ny femeyn ain son ny t'eh dy chredjal dy ve ny femeyn ain er thieyn choud's ta shin goll er oai, as, dy dooghyssagh, thieys vees ry fordrail, myr shoh dy vod mayd jeeaghyn neesht er thalloo eirinagh, as dy vel feme er jeeaghyn er ny t'ad dy yannoo nish, dy vel ad jeeaghyn er rangyn yn ooir, myr shoh ta caghlaaghyn ard as caghlaaghyn rang yn ooir.

Ta Mnr Blackburn gra, lesh yn eirinys, dy lhisagh shin ve jeeaghyn er ny vees magher troarey, cha nee ynrican dy nee magher eh vees tannaghtyn 'syn eirinys, myr shoh ny v'eh cur eab er jannoo reesht, shen y cochianglys shoh eddyr thieys vees ry fordrail as yn eirinys, nagh vel agh un phaart jeh, dy ghra, vel aght foddee thieys vees ry fordrail  jannoo seose vondeish da gowaltys, boayl veagh argid baiht stiagh 'sy ghowaltys shen.

Ta Mnr Blackburn gra, gyn ourys, dy vel shickyrys bee scanshoil choud's ta shin goll er oai, dy vel feme ec eirinee Vannin er pohlldal, nagh vel dooyt erbee mychione shen, agh ec y traa cheddin dy vel feme ain er thieyn son yn sleih aegey ain, as dy vel feme ain er, ayns rieughid, cur eab er freayll yn sleih aegeyain ayns shoh, dy vel feme ain neesht er cur thieys son obbreeyn as feme ain orroo hoon ayns shoh my vees shin dy chummal seose y pobble ain vees çheet dy ve ny shinney.

Ta Mnr Blackburn gra neesht dy vel ny bun-eieyn ec cree y phlan nagh vel shinyn agh stiurtyn shallidagh jeh Ellan Vannin, as dy lhisagh shin ve jeeaghyn er faagail nyn gooyl red ennagh vees ny share son y nah heeloghe. 

T'eh gra nagh vel ynnydyn magher dhone dy liooar dy ve freggyrtagh da'n aggyrt, as dy vel lhisagh magheryn jeh thalloo s'boghtey son yn eirinys ve currit harrish gys thieys, choud's ta shin foast coadey thalloo jeh ard-vieys as shickyrys bee.  

Rere y phlan echey, veagh cuirrey er eirinee dy hebbal ardyn beggey dy halloo, mysh kiare acre son feed thie, lesh paart jeh'n yrjaghey ayns feeuid y thalloo currit er-ash ayns yn eirinys dy chummal seose baih argid ayn as dy chur-lesh sleih aegey stiagh 'sy jeadys. 

Ta'n plan echey treealey thieyn vees ry fordrail dy beayn, as dean er priosyn mysh £200,0oo son thie as un shamyr lhiabbagh ayn, £250,000 son thie as daa hamyr lhiabbagh ayn, as £300,000 son thie as three shamyr lhiabbagh ayn. Veagh co-cheesh jeh 5% er thieyn noa er y vargey cooney dy yannoo skeimyn ry chummal seose son lhiasseyderyn, lesh parteays rish y reiltys dy chur gioaldeeaghtyn. 

Rere y phlan, veagh caa dauseyn ren kionnaghey thie dy chreck eh reesht, as dy ghoaill vondeish ass bolgey argidoil as ass y feeuid jeh obbyr jeant dy hareaghey eh, agh dy jinnagh ny thieyn shen freayll rish ve ry fordrail dy bragh çheusthie jeh'n skeim. 

Ta Mnr Blackburn shirrey matrix dy chur skensh son reaghyssyn plannal, dy vel earroo currit er ynnydyn dy hoilshaghey magh y feeuid oc, cur geill da buillaghyn er y çhymmyltaght, er y cho-voodeeys, er slaynt as er cooishyn elley, as t'eh gra dy jinnagh shen cur er y choarys ve smoo baghtal as ny s'doillee dy yannoo drogh ymmyd jeh.

Cha nel Mnr Blackburn er chur stiagh eh hene dy ve ny hirreyder 'sy reihys mooar cadjin, agh t'eh er cur mygeayrt y plan echey gys dy chooilley hirreyder, as t'eh gra dy vel eh treishteil dy jean yn Chiare as Feed noa sur-smooinaghtyn er reihyn elley dy ghoaill ayns laue as dy chur-rish y creoighys ayns thieys.

---oooOooo---

Bentyn da'n reihys mooar cadjin, hig fwirran dy jeih chronneyderyn neu-chrogheydagh eddyr-ashoonagh er reihyssyn gys yn Ellan er y çhiaghtin shoh as mishoon ny olteynyn dy yeeaghyn er yn aght ta oardagh y reihys mooar cadjin goll er cooilleeney. 

Ta'n fwirran goaill stiagh kiare olteyn jeh ard whaiylyn ass çheeraghyn y Cho-unnaneys. T'ad shen fer toshee y vishoon, y Deputy Chris Blin ass Steatyn Guernsey; yn Onnoroil Josephine Connolly ass ny Hellanyn Turks as Caicos; yn Onnoroil Willin Belliard ass ny Hellanyn Turks as Caicos; as yn Onnoroil Leslie Bruzon ass Gibraltar. 

Chammah's ny kiare olteynyn shen ta daa vun-ronseyder jeh reihyssyn eddyr-ashoonagh as co-oardailee jeh reihyssyn ass Ard ny Hellanyn Goaldagh as y Vean-vooir jeh Sheshaght Ard-whaiylyn y Cho-unnaneys.

Choud's ta shin çheet gys y reihys mooar cadjin, nee ny cronneyderyn çheet quail fir oik son y reihys, shirreyderyn as possanyn ynnydoil dy gheddyn fys sthie er yn oardagh reihyssagh as coheks er-lheh Ellan Vannin. My vees sleih geearree loayrt rish y wirran, foddee ad cur post-l daue, as shen ry gheddyn er ynnyd eggey Radio Vannin. 

Nee olteynyn y wirran jeeaghyn er yn aght ta'n reihys mooar cadjin hene goll er cummal y 24 Mean Fouyir. Bee fogrey toshee currit magh ec y wirran, lesh chied feanish y vishoon yn 28 Mean Fouyir, as hig tuarystal jerrinagh as tooilley myn-phoyntyn ayn ny s'anmee 'syn ouyr. 

Ta Fer toshee y Vishoon, yn Deputy Chris Blin gra dy vel Ard ny Hellanyn Goaldagh as y V
Mean-vooir jeh Sheshaght Ard-whaiylyn y Cho-unnaneys booiagh dy heet reesht gys Ellan Vannin dy yeeaghyn er y reihys mooar cadjin shoh çheet, lesh undin jeh'n obbyr va jeant oc 'sy vlein 2021, tra ren ad jeeaghyn er y reihys mooar cadjin shoh chaie.

Ta Mnr Blin gra dy vel baght er reihyssyn jannoo seose ayrn lane-femoil jeh niartaghey oardaghyn deynlagh, as dy jean y mishoon oc jeeraghey er sessal y reihys rere stundayrtyn fondit eddyr-ashoonagh.  T'eh gra dy vel olteynyn y vishoon jeeaghyn roin gys loayrt rish sleih cochianglt rish y reihys trooid yn Ellan, as ayns cummal seose baghtalys, freggyrtys, barrant y theay 'syn oardagh reihyssagh. 

---oooOooo--- 

Ayns ardyn mygeayrt y theihll, ta eie noa bentyn da keesh er turryssee, dy eeck son shirveishyn assdaue t'ad goaill vondeish, shaghey cur yn erree er-nyn-son er y phobble ynnydoil. Foddee dy bee kied currit da meoiryn ynnydoil ayns Sostyn dy hirrey keesh hurryssid gyn cagliagh er turryssee ta tannaghtyn fud ny hoie 'syn ard oc. Veagh y tailley jannoo seose corrillagh per cent jeh'n costys dy aaght. Ta reiltys y Reeriaght Unnaneysit er n'ghra dy jean eh cur Billey roish yn Ard Whaiyl 'sy traa ry heet dy chur bree da ny caghlaaghyn treealit. 

Agh ta fir toshee 'sy jeadys oltaghey gra dy jinnagh shen cur builley smoo er lughtyn-thie obbreeyn er faill sinshley, lesh colughtyn gra foddee dy beagh jeeill vooar jeant da'n jeadys liorish lheid y cheesh. Shaghey keesh gyn cagliagh, ta shiartanse dy leih shirrey rate rea, nagh beagh sleih currit veih ceau laghyn seyrey ayns Sostyn er-coontey y phrios.

Ayns Mannin, Jerrey Souree 2025, va currym currit er jeantys y Rheynn son Gastid Dellal, Cur Keayrt er Ellan Vannin, dy ronsaghey prowalys jeh tailley er turryssid, as ymmyd dy ve jeant jeh'n argid veagh ry gheddyn ass dy phohlldal ny dy chur er y hoshiaght tarmaynys turryssagh yn Ellan, as yn Ellan myr boayl dy chleayney keayrtee. Va tuarystal jeant liorish Toshiaght Arree mleeaney, as Mee Averil  va'n tuarystal shen currit roish Tinvaal. 

Ren y tuarystal jeeaghyn er y vun-eie as er yn aght veagh bree currit da 'sy theihll rieugh, bentyn da cur er y turryssid bishaghey as reirey eh. Haink eh er skeimyn ayns buill elley, jeh'n lheid as Amsterdam, Berlin, Barcelona, Paris as Rome, as keeshyn ayns ny buill shen eddyr mysh €2 son yn oie gys €16. 

Myr sampleyr, ren Berlin cur er bun keesh er aaght turryssagh jeh 5% 'sy vlein 2014 myr aght dy hareaghey cooishyn argidoil yn ard valley. 'Sy vlein 2024 va seyrsnys veih'n cheesh son troailt son cooishyn dellal scryssit magh, as 'sy vlein 2025 va'n rate er ny vishaghey gys 7.5%. T'eh goll er cur er dy chooilley horçh dy aaght, veih thieyn aaght gys tannaghtyn ayns thieyn as ayns ynnydyn campal.

'Sy chooid smoo dy vuill, ta'n cheesh turryssagh baiht reesht ayns bun-troggalys yn ard-valley, as ny keayrtyn, myr t'eh ayns Amsterdam, ta ymmyd  jeant j'ee dy chur eab er cur smaght er yn earroo dy hurryssee vees geearree cur keayrt er Amsterdam, as ta sleih gra rish shoh y Turryssid ayns Cormid,  as dy feer t'eh shirrey aghtyn dy yannoo ny sloo yn earroo dy hurryssee er yn oyr dy vel y turryssid cur preays er reamys theayagh, er thieys as er shirveishyn ayns shen.  Ta co-cheesh jeh 12.5% ayns Amsterdam er aaght lhiabbee as anjeeal nish.

Bentyn da keesh turryssagh Vannin erbee, ta'n tuarystal gra dy voddagh argid erbee vees ry gheddyn goll er jeeraghey er bishaghey tarmaynagh y turryssid, myr sampleyr ayns coadey as lhiassaghey ny raaidyn yiarn eiraght as ynnydyn Eiraght Ashoonagh Vannin, as ayns lhiassaghyn breeaghyn cultooroil, ellynagh, ny eeck son cummal seose cassanyn coshee.

Er un çheu y skeeal, er-lesh dooinney dy row nagh vel reddyn dy liooar dy chleayney sleih ayns shoh dy chur oyr son co-cheesh, dy vel sleih er n'ghoaill ersooyl whilleen red veih Ellan Vannin, as nish, t'eh briaght  cre t'ayn er-nyn-son dy heet huggey?

Ta ben dy row gra nagh vel ee smooinaghtyn dy nee'n eie share eh, er-lhee dy vel troailt ec y traa t'ayn feer chostallagh dy heet gys yn Ellan, as my vees sleih bookal thieyn aaght ayns shen, shen reesht costallagh dy liooar, myr shoh er-lhee nagh jinnagh shen obbraghey, nagh vel ee smooinaghtyn dy vel shen red ennagh yinnagh cooney dy chleayney tooilley turryssee gys yn Ellan, my vees reiltys Vannin geearree dy jean shen taghyrt. T'ee gra, dy persoonagh, dy beagh eh punt ny ghaa elley, nagh beagh shen ro vooar, agh er-lhee foddee dy beagh aghtyn share dy hymsaghey yn argid shen, shaghey cur y trimmid shen er turryssee vees çheet dys shoh.

She Reireyder Cadjin y Thie Aaght Welbeck ayns Doolish ta Lucy George, as t'ee gra dy vel shin ooilley geearree eh dy heet lesh Ellan Vannin myr boayl ta keayrtee çheet, as dy vel ish dy bollagh pohlldal baih argid ayns y turryssid, agh kiart nish dy vel ymmodee colughtyn oltaghey hannah fo phreays dy feer, er yn oyr nagh vel y mullagh ayns aggyrt cha lajer as ta sleih smooinaghtyn, as cur gys shen co-cheesh turryssagh ec y traa t'ayn cur gaue dy beagh shin ny sloo cohirreydagh tra lhisagh shin ve jeeraghey er cur tooilley keayrtee dys shoh 'sy chied ynnyd. 

Ta Bnr George gra nagh vel keayrtee jeeaghyn er costyssyn myr red ny lomarcan, dy vel ad jeeaghyn er y phrios ooilley cooidjagh jeh'n turrys oc, as tra ta troailt costallagh ayn hannah, as aaght, as dy vel ish er chur eab er injillaghey ny costyssyn oc wheesh as vees possible, dy vod eer bishaghey beg ve ayn myr plaiynt tra t'ad reih eddyr king jurnaa elley huc foddee ad cosney smoo aashagh, as foddee dy beagh ad ny s'çhoe neesht. T'ee gra, kiart nish, dy vel shoh gennaghtyn myr cur trimmid elley er kerroo vees strepey hannah dy hannaghtyn ayn, as dy vel eh feer chreoi er-nyn-son ec y traa t'ayn dy lhieeney ny shamyryn, dyn y wooise da cur preays elley er y sleih shen ta geearree lhieeney ny shamyryn.

Ta Bnr George gra dy vel ee noi cur er bun co-cheesh 'syn aght ta reddyn ec y traa t'ayn, as er-lhee dy vel eh y jannoo neu-chiart ec y traa neu-chiart son kerroo vees foast aa-chouyral, as er-lheh lurg Covid as doilleeidyn cadjin elley 'sy theihll, as dy vel ad foast cur eab er aase. T'ee gra dy vel ee smooinaghtyn dy feer dy lhisagh shin jeeraghey er ny taghyrtyn çheumooie jeh'n TT as cur eab er cur er hoshiaght adsyn ny smoo, cur eab er cur magh soilsheenyn trooid y theihll, ayns rieughid, cha nee ynrican 'sy Reeriaght Unnaneysit. T'ee gra dy vel whilleen peiagh vees çheet gys y thie oast ocsyn, gys y Welbeck, ta jeeaghyn er shennayraght, dy vel shen feer, eer vooar son ny Americanee.

Ta Bnr George çheet er sheeyney magh ny sodjey voin as soilshaghey magh da sleih cre cho yindyssagh ta Ellan Vannin, dy vel eh druiaghtagh son yn sleih shen nagh vel er ve ayns shoh roish nish er-lheh, as dy vel eh cummal whilleen cooinaght er-nyn-son sleih t'er ve ayns shoh traaghyn reesht as reesht, myr shoh ayns rieughid dy vel feme ain er jeeraghey er shen, cur er aggyrt yrjaghey wheesh as oddys mayd, as eisht agh jeeraghey er cur er y turryssid bishaghey nish, shaghey cur er bun reddyn foddee cur sleih veih. 

Ny yeih shen as ooilley, eer mannagh vel co-cheesh turryssagh currit er bun ayns Mannin dy leah, dy bee sleih smooinaghtyn er 'sy traa ry heet, choud's ta buill nish ayns Sostyn loayrt mychione yn eie. Ayns y Vretin, hig co-cheesh jeh £1.30 son dagh peiagh 'syn oie dy ve ayn Mee Averil shoh çheet. Ayns Nalbin ta kied hannah ec lughtyn-reill ynnydoil cur co-cheesh turryssagh er aaght, as va shen lhunnit ayns Doon Edin Jerrey Souree mleeaney lesh rate dy 5%, agh ta cagliagh er shen rish queig oie ynrican. T'eh fo ard valjyn ayns Nalbin, gollrish Glasgow as Aberdeen, goaill toshiaght er co-cheesh turryssid 'sy vlein shoh çheet.

---oooOooo---

Ta Banc Barclay er vograghey magh dy jean eh goaill magh ass three Greienyn Argideyr Automatagh, veih Purt ny Hinshey, veih Balleychashtal as veih Pairk Dellal Ellan Vannin. Ayns post-l gys custymeyryn, ta'n Banc gra dy vel ad toiggal nagh bee shoh naight mie son sleih, as dy vel arrys oc son doccar erbee ass shoh. Agh t'eh gra dy by vie lesh aa-hickyraghey custymeyryn dy vel eh foast ry gheddyn 'sy vanglane echey ayns Doolish, boayl ta entreilys da shirveishyn argidoil as ta Greienyn Argideyr Automatagh ayn, chammah's çheusthie jeh as çheumooie jeh.

Ta kuse dy Ghreienyn Argideyr Automatagh er ve tayrnit magh veih'n Ellan ayns ny bleeantyn jeieanagh choud's ta tooilley cummaltee as thieyn dellal goll harrish gys obbraghey gyn argid roie. Agh ta shiartanse dy leih er chremmey shoh, er yn oyr nagh vel ad jannoo ymmyd jeh kaartyn feeaghan ny kaartyn daill ny bancal er linney ny coaryssyn gollrish Eeck Ooyl. 

Bee ny poyntyn argid goit magh ass yn 11 Mee ny Nollick.

Ta Caairlagh Barrantee Balleychashtal, Tony Brown, gra dy nee builley elley eh son jiass yn Ellan dy vel Banc Barclay er reaghey dy ghoaill magh ass y Greie Argideyr Automatagh veih Halley Baljagh Balleychashtagh Mee ny Nollick. Ta Mnr Brown dy vel eh boirit as mollit dy row y reaghys shoh, as dy vel y fogrey echey, vees çheet er shirveishyn 'sy vanglane echey ayns Doolish, soilshaghey magh nagh vel y Banc toiggal ny co-voodeeyssyn 'syn Ellan, as dy mee-aighoil dy row y reaghys shoh jeant liorish y cholught 'sy Reeriaght Unnaneysit.
 
Ta Greie Argideyr Automatagh 'sy çhapp Tesco Tappee ayns Straid Arbory ayns Balleychashtal, as ta poynt argid Banc Ellan Vannin 'sy halley entreilys jeh Purt Aer Runnysvie.

Bee'n un poynt argid ayns Purt ny Hinshey shen ec Tesco ayns Raad Derby. Cha nel fer erbee elley ayns Pairk Dellal Ellan Vannin, t'ayns Jean Roaraght 360 ec y traa t'ayn.  

---oooOooo---

Foddee dy jig thie oast t'er ve dooint rish traa liauyr dy liooar dy ve ayns ymmyd ennagh reeshtagh 'sy traa ry heet. Cha ren Thie Oast y Droghad Cherroo fosley reesht lurg yn traa fo ghlass er coontey Covid. S'lesh y reiltys ta'n troggal, as ren y reiltys kionnaghey eh er yn oyr dy row va plannyn son y troggal shen dy ve er ny lhieggal dy chur reamys son ellan traaght noa. Va eie elley neesht dy lheiggal yn eear thie oast dy chur reamys son laare rhollan son carbid gheyre-cheim. 

Cha daink veg jeh ny plannyn shen, as ta plaiyntyn er jeet mychione drogh stayd y troggal, as er-lheh er yn oyr dy vel eh ayns boayl scanshoil chammah's son ny Ratçhyn TT, as er raad feer tarroogh son traaght goll stiagh magh y phreeu-valley, yn ard valley Doolish. Ta loayreyder ass-lieh y reiltys gra dy vel eh foast jannoo seose couyr strateishagh, as dy vel obbyr plannit dy hareaghey stayd  y troggal, as lurg yn obbyr shen, dy bee cuirrey currit er sleih dy chur stiagh çhebbyn son jannoo ymmyd jeh'n troggal fo chonaant traghtee. 

Ren y reiltys kionnaghey Thie Oast y Droghad Cherroo as y thalloo mygeayrt y mysh 'sy vlein 2007 son shareaghey y bun-troggalys. Ta'n Rheynn Bun-troggalys er loayrt mychione plannyn er-e-hon eisht as neesht, agh cha row veg er jeet jeu, as cha nel eh shickyr nee veg rieau taghyrt ny dyn, agh dy vel feme er palçhey dy obbyr roish my vees ymmyd jeant jeh, as eh ny hassoo ayns shen son veg ec y traa t'ayn.

---oooOooo---

Ta Kione Doolish er ve jeant dy formoil ny ard freillt, as myr shoh t'eh er jeet dy ve fer ass 21 ard freillt trooid yn Ellan. Ren Oik Coonceil ny Shirveishee feeraghey shoh, t'er jeet lurg daa cho-choyrle theayagh, as ta fer jeh jeih ardyn freillt çheusthie jeh'n phreeu-valley, yn ard valley Doolish.

'Sy cho-choyrle theayagh va er ny chummal ny smoghey 'sy vlein shoh, va'n chooid smoo dy reggyrtee ayns foayr jeh'n eie, lesh 92% gra dy by vie lhieu ayns foayr jeh'n bun-eie hene, 85% gra dy row ad ayns foayr jeh'n chagliagh treealit son yn ard, as 70% jeh shellooderyn thie as thalloo as va screeuyn currit daue liorish Oik Coonceil ny Shirveishee ayns coardail rish neesht. 

Va ny plannyn currit roish Tinvaal Mee Voaldyn. Ta Coonceil Ard Valley Doolish er n'oltaghey shoh, as t'eh gra dy vel ambee er-lheh jeh Kione Doolish as y cummey as reayrt jeh cur er ve ayrn scanshoil jeh shennaghys as enney Ghoolish. 

Cha nel yn reaghys shoh cur lhiettrimmys er lhiassaghey, agh nagh beagh eh lowit mannagh vel eh cooid as cur stiagh da freayll as shareaghey ambee shendeeagh as cummey yn ard.

---oooOooo---

Ta Ellan Vannin kiart er n'gholl trooid y tourey s'çhoe echey neayr's haink toshiaght er recortey. Ta Oik Emshyraght Runnysvie gra dy row y tempreilys er mean jeh 16.4°C 1.6°C erskyn y mean emshyraghtoil. Haink yn recortys roish nish jeh 16.0°C 'sy vlein 2025. Myr eiyrtys jeh shoh, va daa tourey s'çhoe Ellan Vannin recortit ayns daa vlein ass y cheilley.  

Ren tempreilyssyn feiy'n laa as fud ny hoie neesht cur stiagh gys y çhiass gyn cosoyley. Va'n tempreilys syrjey er mean 19.4°C, as va shen y fer syrjey agh nane 'sy recortys, choud's va'n tempreilys sinshley er mean jeh 13.4°C y fer syrjey va rieau recortit.

Agh cha row y tempreilys syrjey ny ooilley agh 27.6°C, vees soilshaghey magh dy row cummey erskyn cadjinys y tourey çheet veih çhiass va tannaghtyn ayn, shaghey tempreilyssyn syrjey er-lheh. 

Bentyn da'n towse dy liaghey, s'çhirrym er-lheh va'n sourey. Ooilley cooidjagh va 138.1 millimeadar dy liaghey, as va shen 28% fo'n towse er mean, lesh 35 laghyn as bit beg dy liaghey ayndaue, as 24 laghyn va fliugh. Laa as ta ny sinshley na daa villimeadar dy liaghey ayn, she laa çhirmid eh, as va çhirmid ayn rish 24 laghyn, vees y fer sodjey agh kiare ayns recortyssyn y tourey.

Va 664.8 oor dy hoilshey ny greiney, vees 12% erskyn y towse er mean.

Noi shen, va bieauid er mean y gheayee feer faggys da'n aght cadjin, gyn monney geayaghyn lajer er-lheh ayn. 

Ooilley cooidjagh ta'n Oik Emshyraght gra dy vod coontey ve currit jeh Sourey 2026 myr sourey çheh, çhirrym, grianagh, kiune son y chooid smoo, lesh y red cowreydagh er-lheh my-e-chione ve ny tempreilyssyn ard gyn cosoyley tannaghtyn ayn.
 

More from Manx Gaelic